Geloofsverschil in een relatie

Bij een geloofsverschil hebben partners een ander geloof, of is de een gelovig en de ander niet. In Nederland rekende in 2025 42 procent van de mensen van 15 jaar en ouder zich tot een kerkelijke gezindte of religieuze groep. Onderzoek laat zien dat een verschil in geloofsrichting op zichzelf weinig zegt over hoeveel stellen ruzie maken. Verschillen in hoe vaak iemand naar een dienst gaat en wat iemand gelooft, gingen wel samen met meer onenigheid. In Nederlands onderzoek naar huwelijken uit de jaren zeventig en tachtig hadden sommige gemengde huwelijken een grotere kans op een scheiding.

Geloof in Nederland

Volgens het CBS rekende in 2025 58 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder zich niet tot een kerkelijke gezindte. Tien jaar eerder, in 2015, was dat 50 procent. Van de mensen die zich wel tot een gezindte rekenden, waren dit de grootste groepen:

Ook bij mensen die zich tot een geloof rekenen, verschilt hoe belangrijk het in het dagelijks leven is. In 2025 ging 8 procent minstens één keer per week naar een religieuze dienst, en 81 procent zelden of nooit. Een geloofsverschil kan dus veel vormen hebben: twee verschillende religies, twee stromingen binnen hetzelfde geloof, of een partner die sterk gelovig is naast een partner die dat niet of minder is.

Geloof en partnerkeuze

Matthijs Kalmijn liet voor de Verenigde Staten zien dat huwelijken tussen protestanten en katholieken daar sinds de jaren twintig van de vorige eeuw sterk toenamen. Tegelijk werd opleiding belangrijker bij de partnerkeuze. Volgens Kalmijn leek opleiding de rol van geloof als scheidslijn bij de partnerkeuze over te nemen.

In Nederland laten de CBS-cijfers zien dat het aandeel mensen zonder kerkelijke gezindte groeit. Daardoor zijn er ook meer mogelijke combinaties van een gelovige en een niet-gelovige partner. Hoe vaak stellen in Nederland nu een verschillend geloof hebben, houdt het CBS in deze cijfers niet bij.

Wat onderzoek zegt over geloofsverschil en de relatie

Ruzie en onenigheid

Kristen Curtis en Christopher Ellison onderzochten bijna 3000 Amerikaanse echtparen. Of partners tot dezelfde kerk of geloofsrichting behoorden, had weinig invloed op hoe vaak of waarover ze onenigheid hadden. Maar als partners verschilden in hoe vaak ze naar de kerk gingen, hadden ze vaker onenigheid. Ook verschillen in religieuze opvattingen gingen samen met vaker conflict, onder meer over het huishouden en over geld.

De kans op een scheiding

Nederlandse onderzoekers volgden bijna een miljoen huwelijken die tussen 1974 en 1984 werden gesloten. Huwelijken tussen een protestant en een katholiek, en tussen een joodse en een niet-joodse partner, eindigden vaker in een scheiding dan huwelijken binnen dezelfde groep. Bij huwelijken waarin een protestant of iemand zonder geloof betrokken was, was dat effect zwakker.

Een Amerikaanse studie onder bijna 3000 echtparen vond dat de kans op een scheiding groter was als de man vaker naar de kerk ging dan de vrouw, en als de vrouw behoudender was in haar geloofsopvattingen dan de man. Een andere Amerikaanse studie volgde echtparen uit twee generaties ruim dertig jaar. Daarin ging een verschil in geloofsrichting samen met een grotere kans op een scheiding, maar een verschil in hoe vaak of hoe intens partners geloofden niet.

Wat deze uitkomsten wel en niet zeggen

De studies spreken elkaar deels tegen. Ze gaan bovendien vooral over christelijke stellen in de Verenigde Staten, of over Nederlandse huwelijken van tientallen jaren geleden, toen geloof een grotere rol speelde in de samenleving. Ook gaat het om gemiddelden. Annette Mahoney vatte tien jaar onderzoek naar geloof in gezinnen samen. Zij concludeerde dat geloof gezinsrelaties zowel kan helpen als kan schaden, en dat het meer zegt welke specifieke overtuigingen en gewoonten mensen hebben dan hoe religieus ze in het algemeen zijn.

Waar een geloofsverschil zich kan laten zien

Een geloofsverschil speelt niet bij elk stel even sterk. Onderwerpen waarbij het vaak zichtbaar wordt, zijn bijvoorbeeld:

• feestdagen en hoe die gevierd worden;
• eten en drinken, zoals voedselregels of vasten;
• gebed, kerk-, moskee- of synagogebezoek en hoeveel tijd dat kost;
• trouwen: of er een religieuze ceremonie komt, naast het huwelijk bij de gemeente;
• de opvoeding van kinderen, zoals een religieus ritueel na de geboorte, de keuze voor een school en welke tradities kinderen meekrijgen;
• verwachtingen van familie.

Over trouwen in een kerk of met een religieuze ceremonie gaat het kerkelijk huwelijk. Over de vraag of en hoe er kinderen komen gaat een kinderwens bespreken.

Een geloof is vaak verbonden met familie en cultuur. Daardoor overlappen geloofsverschillen soms met cultuurverschillen: zie cultuurverschillen in een relatie. Ook de familie kan een rol spelen, bijvoorbeeld als ouders verwachten dat een partner hetzelfde geloof heeft of zich bekeert. Over de band met de familie van een partner gaat schoonfamilie.

Druk en dwang

Soms is er druk vanuit een partner of familie, bijvoorbeeld om een relatie te beëindigen of om een huwelijk aan te gaan. Bij dwang, bedreiging of geweld kun je terecht bij Veilig Thuis: gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.

Alle artikelen over het leven als stel staan bij relatie.

Bronnen

1. CBS (2026). Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken (tabel 82904NED, cijfers over 2015 en 2025). cbs.nl
2. Kalmijn, M. (1991). Shifting boundaries: Trends in religious and educational homogamy. American Sociological Review, 56(6), 786. doi.org/10.2307/2096256
3. Curtis, K.T. & Ellison, C.G. (2002). Religious heterogamy and marital conflict. Journal of Family Issues, 23(4), 551–576. doi.org/10.1177/0192513x02023004005
4. Kalmijn, M., de Graaf, P.M. & Janssen, J.P.G. (2005). Intermarriage and the risk of divorce in the Netherlands: The effects of differences in religion and in nationality, 1974–94. Population Studies, 59(1), 71–85. doi.org/10.1080/0032472052000332719
5. Vaaler, M.L., Ellison, C.G. & Powers, D.A. (2009). Religious influences on the risk of marital dissolution. Journal of Marriage and Family, 71(4), 917–934. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2009.00644.x
6. Hwang, W., Yoon, J., Silverstein, M. & Brown, M.T. (2019). Husband–wife religious discordance, marital satisfaction, and risk of marital dissolution in two generations. Journal of Family Issues, 40(9), 1201–1223. doi.org/10.1177/0192513x19835871
7. Mahoney, A. (2010). Religion in families, 1999–2009: A relational spirituality framework. Journal of Marriage and Family, 72(4), 805–827. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00732.x

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.