De trouwambtenaar

De trouwambtenaar is de ambtenaar van de burgerlijke stand die het huwelijk of partnerschap sluit. Dat kan een gewone of een buitengewone ambtenaar van de burgerlijke stand zijn, kortweg babs. Ook een vriend of familielid kan voor één dag babs worden. Daarvoor gelden voorwaarden, zoals een beëdiging bij de rechtbank. Gemeenten rekenen er in 2026 kosten voor, bijvoorbeeld € 252,40 in Rotterdam en € 313,45 in Utrecht. Die kosten komen bovenop de kosten van het huwelijk zelf.

Gewone en buitengewone ambtenaren

De regels staan in artikel 16 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Elke gemeente heeft minstens twee ambtenaren van de burgerlijke stand, aangewezen door burgemeester en wethouders. Daarnaast kan een gemeente buitengewone ambtenaren aanwijzen voor bepaalde taken. Dat zijn de babs. Een aanwijzing kan voor een bepaalde tijd gelden.

Een babs hoeft volgens de wet niet in dienst te zijn van de gemeente. Volgens artikel 16a mag een babs alleen een beperkt aantal taken doen, vooral het sluiten van huwelijken, het registreren van partnerschappen en het omzetten van een partnerschap in een huwelijk. Andere taken van de burgerlijke stand, zoals het bijhouden van de registers, horen bij de gewone ambtenaren.

Gemeenten werken op verschillende manieren met babs. In Sluis waren in 2026 vijf babs benoemd. Zij bereiden de ceremonie met het stel voor, soms bij het stel thuis, en schrijven een toespraak. Bij het gratis huwelijk in Sluis sluit een medewerker van Burgerzaken het huwelijk, zonder toespraak.

De eed en de regel over gelijke behandeling

Iedere trouwambtenaar legt een eed of belofte af bij de rechtbank voordat het werk mag beginnen. Daarin belooft de ambtenaar de taak ‘met eerlijkheid en nauwkeurigheid’ te vervullen en de wettelijke voorschriften nauwgezet te volgen. Ook staat in artikel 16 dat alleen iemand trouwambtenaar kan worden die bij het werk geen onderscheid maakt in de zin van de Algemene wet gelijke behandeling, tenzij een wettelijk voorschrift dat onderscheid toestaat.

Wat een trouwambtenaar doet

Het juridische deel is kort. Volgens artikel 67 verklaren de partners in het bijzijn van de trouwambtenaar en de getuigen dat ze elkaar aannemen als echtgenoten en de plichten van het huwelijk zullen vervullen. Direct daarna verklaart de trouwambtenaar dat ze getrouwd zijn en maakt de akte op. Meer over de rol van de getuigen staat in getuigen bij het huwelijk.

Bij een uitgebreide ceremonie doet de trouwambtenaar meer. In Utrecht neemt de trouwambtenaar ongeveer een maand voor de trouwdag contact op om kennis te maken en de ceremonie te bespreken. In Sluis schrijft de trouwambtenaar bij zo’n ceremonie een toespraak op maat. Sommige stellen spreken daarnaast eigen beloften uit. Daarover gaat trouwgeloften schrijven.

Bij een gratis of eenvoudig huwelijk is dat anders. In Utrecht houdt de trouwambtenaar dan geen toespraak en is er vooraf geen contact. In Nunspeet worden bij het kosteloze huwelijk alleen de wettelijk verplichte handelingen verricht, in ongeveer vijf minuten.

Een vriend of familielid als trouwambtenaar

Een bekende van het stel kan voor één dag worden aangewezen als babs. Sluis noemt dat een gastambtenaar, Utrecht een ‘trouwambtenaar voor 1 dag’. De wet maakt dit mogelijk, omdat een babs geen gemeenteambtenaar hoeft te zijn. De voorwaarden verschillen per gemeente. Drie voorbeelden:

• Utrecht (2026). De bekende is minimaal 18 jaar, staat niet onder curatele, woont in Nederland en spreekt goed Nederlands. De aanvraag gebeurt minimaal vier maanden voor de trouwdatum, met een kopie van het identiteitsbewijs, een verklaring omtrent het gedrag (VOG) en een origineel uittreksel uit de BRP van hooguit een maand oud. De gemeente maakt een afspraak voor de beëdiging bij de rechtbank. Tijdens de ceremonie is maximaal 45 minuten een vaste trouwambtenaar van Utrecht aanwezig om te helpen.
• Den Haag. De bekende is minimaal 18 jaar en staat niet onder curatele. Voor de beëdiging bij de rechtbank is een origineel BRP-uittreksel nodig van hooguit drie maanden oud. Het verzoek kan tot vier maanden voor het huwelijk. Bij de ceremonie is altijd een ambtenaar van de gemeente aanwezig.
• Sluis (2026). De gastambtenaar is minimaal 18 jaar, handelingsbekwaam, beheerst de Nederlandse taal, heeft een VOG en wordt beëdigd door de rechtbank. Het schriftelijke verzoek moet minimaal drie maanden vooraf bij het college liggen, dat per verzoek beoordeelt of het kan. Dit kan alleen bij het uitgebreidste huwelijkspakket.

Een trouwambtenaar voor één dag krijgt geen vergoeding van de gemeente. Dat staat zowel bij Utrecht als bij Sluis. Is iemand al babs in een andere gemeente, dan is de procedure korter. Utrecht vraagt dan minimaal acht weken vooraf een kopie van de beëdiging en van het benoemingsbesluit.

Wat het kost in 2026

Voor het aanwijzen van een trouwambtenaar voor één dag rekenen gemeenten leges. De bedragen verschillen sterk:

De bedragen voor Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Nunspeet zijn de tarieven voor 2026. Het bedrag voor Den Haag staat op de gemeentepagina die in september 2026 is bijgewerkt. In alle gevallen komen de kosten van de ceremonie zelf, en eventueel van een eigen locatie, er nog bij. Een overzicht daarvan staat in wat kost een bruiloft?. In Utrecht en Sluis kan een trouwambtenaar voor één dag alleen bij een uitgebreide ceremonie, niet bij gratis trouwen. Meer over gratis trouwen staat in gratis trouwen.

Voorwaarden en tarieven veranderen elk jaar en verschillen per gemeente. De gemeente waar het huwelijk plaatsvindt, heeft de actuele regels. Alle onderwerpen rond de bruiloft staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

1. Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 16, 16a en 67 (geldend in 2026). wetten.overheid.nl
2. Gemeente Utrecht (2026). Trouwambtenaar voor 1 dag aanvragen. utrecht.nl
3. Gemeente Utrecht (2026). Trouwen in Utrecht. utrecht.nl
4. Gemeente Den Haag (bijgewerkt september 2026). Trouwambtenaren. denhaag.nl
5. Single Digital Gateway (7 januari 2026). Municipality of Amsterdam: applying to get married. sdg.government.nl
6. Gemeente Rotterdam (januari 2026). Prijslijst 2026 huwelijk en geregistreerd partnerschap. rotterdam.nl (pdf)
7. Gemeente Nunspeet. Kostenoverzicht 2026 huwelijk, geregistreerd partnerschap of een omzetting geregistreerd partnerschap naar huwelijk. nunspeet.nl (pdf)
8. Gemeente Sluis (2026). Trouwen en partnerregistratie in de gemeente Sluis. gemeentesluis.nl (pdf)

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.