Aseksualiteit

Aseksualiteit is het ervaren van geen of weinig seksuele aantrekking tot andere mensen. Dat is de definitie van de Nederlandse Organisatie Aseksualiteit (NOA), die aseksualiteit ziet als een seksuele identiteit, net als hetero-, homo- of biseksualiteit. Een veelgenoemde schatting is dat ongeveer 1 procent van de mensen aseksueel is. In Nederland noemde in 2023 1,0 procent van de jongeren en 0,4 procent van de volwassenen zichzelf aseksueel. Aseksueel zijn is iets anders dan geen zin hebben of bewust geen seks hebben, en onderzoekers vinden onvoldoende aanwijzingen om het als stoornis te zien.

Wat aseksualiteit is, en wat niet

Het gaat om aantrekking: het gevoel seksueel tot iemand aangetrokken te worden. Volgens de NOA denken veel mensen ten onrechte dat aseksualiteit hetzelfde is als geen libido hebben, of als celibatair zijn. Libido is het verlangen naar seks in het algemeen. Er zijn aseksuele mensen zonder libido, maar ook aseksuele mensen met een libido. Celibaat is een keuze om geen seks te hebben. Er zijn aseksuele mensen die geen seks willen, en aseksuele mensen die om verschillende redenen wel seks hebben, bijvoorbeeld om kinderen te krijgen, voor hun partner of omdat ze het zelf fijn vinden.

De NOA gebruikt vier woorden om te beschrijven hoe aseksuele mensen tegenover seks staan:

  • Seks-gezind: seks, of het idee ervan, fijn vinden.
  • Seks-onverschillig: er neutraal tegenover staan.
  • Seks-afwijzend: een afwijzend gevoel hebben bij het idee van seks.
  • Seks-afkerig: een afkeer hebben van seks en het zelf niet willen.

Volgens de NOA kan iemand hiertussen wisselen, afhankelijk van de situatie. Dat maakt volgens de organisatie goede communicatie belangrijk.

Hoe vaak komt het voor?

De schatting van 1 procent komt uit een onderzoek van Anthony Bogaert uit 2004. Hij gebruikte gegevens van ruim 18.000 inwoners van Groot-Brittannië. Ongeveer 1 procent (195 mensen) gaf aan zich seksueel tot niemand aangetrokken te voelen, man noch vrouw. Volgens de NOA ligt het percentage nu waarschijnlijk hoger, omdat het woord bekender is geworden; de gegevens van Bogaert kwamen uit een enquête van 1994.

Nederlandse cijfers gaan over het label dat mensen zelf kiezen:

  • In Seks onder je 25e (2023) noemde 1,0 procent van de jongeren zich aseksueel: 0,4 procent van de jongens, 1,2 procent van de meiden en 8,0 procent van de jongeren die zich geen jongen of meisje voelen.
  • In de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers was dat 0,4 procent van de volwassenen: 0,1 procent van de mannen, 0,5 procent van de vrouwen en 8,7 procent van de non-binaire mensen.

Niet iedereen die weinig of geen aantrekking voelt, gebruikt het woord aseksueel. De cijfers zeggen dus vooral iets over hoeveel mensen het label gebruiken.

Het aseksuele spectrum

Niet iedereen voelt zich ‘helemaal’ aseksueel. De NOA beschrijft aseksualiteit daarom ook als spectrum: een glijdende schaal met aan de ene kant aseksueel en aan de andere kant niet-aseksueel. Mensen daartussen voelen seksuele aantrekking bijvoorbeeld heel af en toe, minder sterk of alleen onder bepaalde omstandigheden. In de termenlijst van de NOA staan onder meer:

  • Grijs-seksueel: heel sporadisch, in mindere mate of onder specifieke omstandigheden seksuele aantrekking voelen, of niet weten waar je op het spectrum staat.
  • Demiseksueel: pas seksuele aantrekking voelen als er een sterke emotionele band is.
  • Aceflux: een oriëntatie die schommelt, bijvoorbeeld tussen veel, een beetje en geen aantrekking.

Mensen die niet aseksueel zijn, worden in de gemeenschap soms ‘allo’ genoemd.

Aseksueel en aromantisch

Seksuele en romantische aantrekking zijn niet hetzelfde. Volgens de NOA voelen veel aseksuele mensen wel romantische aantrekking: ze worden verliefd en willen een liefdesrelatie. Sommigen noemen zich bijvoorbeeld heteroromantisch, homoromantisch of biromantisch. In de aseksuele gemeenschap heet dit het ‘split-attraction model’: seksuele en romantische oriëntatie worden los van elkaar gezien. Aseksuele mensen die geen romantische aantrekking voelen, noemen zich aromantisch. Over aromantiek gaat nooit verliefd worden.

De NOA noemt nog meer vormen van aantrekking die los kunnen staan van seks. Platonische aantrekking is het verlangen naar een vriendschap met iemand. Sensuele aantrekking is het verlangen naar lichamelijk contact zoals knuffelen, aanraken en kusjes met een specifiek iemand. Iemand kan dus geen seksuele aantrekking voelen en wel heel graag knuffelen.

Geen stoornis: wat onderzoek zegt

Aseksuele mensen krijgen soms te horen dat er iets mis met ze is. De NOA gebruikt het woord ‘allonormativiteit’ voor de aanname dat iedereen seksuele aantrekking voelt, waardoor het ontbreken ervan alleen nog als stoornis of bijwerking te verklaren lijkt.

Onderzoek ondersteunt dat beeld niet. De onderzoekers Lori Brotto en Morag Yule zetten in 2017 het onderzoek op een rij. Zij vonden onvoldoende bewijs om aseksualiteit als psychiatrische aandoening of als stoornis in seksueel verlangen te zien. Volgens hen voldoet aseksualiteit waarschijnlijk aan de voorwaarden voor een seksuele oriëntatie. In een eerder onderzoek uit 2015 vergeleken zij en een collega 192 mensen die zich sterk herkenden in aseksualiteit met 231 mensen die wel seksuele aantrekking voelden. De aseksuele groep had minder last van zorgen of stress over seks dan mensen met een stoornis in seksueel verlangen.

Ook Thuisarts.nl schrijft dat er geen regels zijn voor wat normaal is, en dat er mensen zijn die nooit zin hebben in seks en zich daar helemaal goed bij voelen. Iets anders is het als de zin verandert of als iemand er last van heeft. Daarover gaat minder zin in seks.

Relaties en intimiteit

Er is nog weinig onderzoek naar de relaties van aseksuele mensen, maar het groeit. In een online onderzoek uit 2024 beschreven 349 aseksuele deelnemers hun ervaringen met daten en relaties. Ze vertelden over de moeilijkheden van daten, maar ook over romantische, seksuele en platonische relaties die ze op hun eigen manier invullen. Een onderzoek uit 2026 onder 69 aseksuele en aromantische studenten beschreef meer dan tien soorten intimiteit, breder dan het gangbare beeld van intimiteit als seks en romantiek. Een ander onderzoek uit 2026 analyseerde berichten in de online gemeenschap AVEN. Voor veel deelnemers was lichamelijke nabijheid vooral een emotionele vorm van contact, en ieder had eigen voorkeuren.

In een relatie tussen een aseksueel en een niet-aseksueel persoon kunnen wensen rond seks uiteenlopen. Volgens de NOA verschilt het per persoon of iemand interesse heeft in seks, en is goede communicatie daarom belangrijk. Over nabijheid zonder seks gaat intimiteit zonder seks. Over daten als lhbtiq+ persoon gaat lhbtiq+ daten.

Meer informatie

De website van de Nederlandse Organisatie Aseksualiteit, aseksualiteit.nl, heeft uitleg, een termenlijst en informatie over het ontmoeten van andere aseksuele mensen. Wie ergens mee zit, kan ook bij de huisarts terecht. Alle artikelen over seks en nabijheid staan in het overzicht intimiteit.

Bronnen

  1. Nederlandse Organisatie Aseksualiteit. Over aseksualiteit. aseksualiteit.nl
  2. Nederlandse Organisatie Aseksualiteit. Termenlijst. aseksualiteit.nl/termenlijst
  3. Bogaert, A.F. (2004). Asexuality: Prevalence and associated factors in a national probability sample. The Journal of Sex Research, 41(3), 279–287. doi.org/10.1080/00224490409552235
  4. De Graaf, H., Oldenhof, A., Kraan, Y., Beek, T., Kuipers, L. & Vermey, K. (red.) (2024). Seks onder je 25e: Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2023. Rutgers en Soa Aids Nederland. rutgers.nl (pdf)
  5. De Graaf, H., Kraan, Y., Oldenhof, A. & Joemmanbaks, F. (2024). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
  6. Brotto, L.A. & Yule, M. (2017). Asexuality: Sexual orientation, paraphilia, sexual dysfunction, or none of the above? Archives of Sexual Behavior, 46(3), 619–627. doi.org/10.1007/s10508-016-0802-7
  7. Brotto, L.A., Yule, M.A. & Gorzalka, B.B. (2015). Asexuality: An extreme variant of sexual desire disorder? The Journal of Sexual Medicine, 12(3), 646–660. doi.org/10.1111/jsm.12806
  8. Thuisarts.nl. Ik heb minder zin in seks. thuisarts.nl
  9. Higginbottom, B. (2024). The nuances of intimacy: Asexual perspectives and experiences with dating and relationships. Archives of Sexual Behavior, 53(5), 1899–1914. doi.org/10.1007/s10508-024-02846-0
  10. Mollet, A.L., Valley, S.N. & Fitzsimmons, B. (2026). Expansive intimacies: Celebrating the intimacy of asexual and aromantic people. The Journal of Sex Research, 63(8), 1450–1464. doi.org/10.1080/00224499.2026.2658111
  11. Caruso, G. & Celardi, E. (2026). Intimacy and identity negotiation in online asexual communities: Beyond normative assumptions. Culture, Health & Sexuality, 28(3), 377–389. doi.org/10.1080/13691058.2025.2542842

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen