Liefde voor familie

Liefde voor familie is vaak de eerste liefde die iemand meemaakt. Het begint met de band tussen een kind en de ouders of verzorgers, die onderzoekers hechting noemen. Onderzoek laat zien dat warmte en acceptatie van ouders in alle onderzochte culturen samenhangen met hoe het kinderen en volwassenen psychisch gaat. Familieliefde wordt niet altijd met woorden getoond. Veel mensen laten haar zien door hulp en steun. En familiebanden zijn vaak gemengd: dichtbij en soms ook irritant tegelijk.

Hechting: de eerste band

Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is hechting de emotionele band die een ouder met een kind opbouwt. De meeste kinderen hechten zich goed aan hun ouder of opvoeder. Onderzoekers onderscheiden veilige en verschillende soorten onveilige gehechtheid. Onveilige gehechtheid betekent volgens het NJi niet automatisch dat er een probleem is.

Hoe de hechtingstheorie is ontstaan, welke stijlen er zijn en hoe die later in liefdesrelaties terugkomen, staat bij hechtingsstijlen. Een korte uitleg van het begrip staat bij hechting.

Warmte van ouders

Een bekende theorie over ouders en kinderen draait om acceptatie en afwijzing: voelen kinderen zich door hun ouders aanvaard of juist afgewezen? Abdul Khaleque en Ronald Rohner bundelden in 2002 43 onderzoeken uit verschillende landen en culturen. In al die onderzoeken hing de ervaren acceptatie door ouders samen met psychisch welzijn. Dat gold voor kinderen en ook voor volwassenen. Het verband was bij kinderen iets sterker dan bij volwassenen.

Het ging in deze onderzoeken om hoe kinderen hun ouders ervaren, niet om wat ouders precies deden. Een kind en een ouder kunnen dezelfde situatie heel anders zien.

Liefde tonen zonder woorden

Binnen families wordt liefde lang niet altijd uitgesproken. Mark Morman en Kory Floyd onderzochten in 1999 de band tussen 55 vaders en hun jongvolwassen zonen. Vaders en zonen lieten hun genegenheid vooral zien door steun en hulp, en minder door woorden of aanraking. Vaders waren gemiddeld affectiever naar hun zonen dan andersom. Genegenheid hing samen met hoe dichtbij ze zich voelden, hoeveel ze elkaar vertelden en hoe tevreden ze waren over hun gesprekken.

In een later onderzoek met 115 vader-zoonparen vonden Floyd en Morman een verschil in hoe beide kanten het zagen. Vaders vonden zichzelf affectiever dan hun zonen hen vonden. Zonen met meer broers en zussen meldden minder genegenheid van hun vader. Bij de vaders zelf zagen de onderzoekers dat verband niet. Volgens de onderzoekers kan het zijn dat ook volwassen kinderen nog het gevoel hebben dat ze met broers en zussen ‘concurreren’ om de liefde van een ouder.

Ook cultuur speelt mee. In een onderzoek van Catherine Caldwell-Harris en collega's zeiden Chinese studenten veel minder vaak ‘ik hou van je’ tegen hun ouders dan Amerikaanse studenten. Meer daarover staat bij ik hou van je in andere talen.

Broers en zussen

De band met broers en zussen is vaak een van de langste relaties in een leven. Kirsten Buist, Maja Deković en Peter Prinzie bundelden in 2013 34 onderzoeken met ruim 12.000 kinderen en jongeren. Meer warmte tussen broers en zussen, minder ruzie en minder verschil in hoe ouders hen behandelden, hingen samen met minder psychische problemen. Ruzie tussen broers en zussen had daarbij het sterkste verband. De verbanden waren sterker als broers en zussen dicht bij elkaar in leeftijd lagen en bij jongere kinderen dan bij tieners.

Volwassen kinderen en ouders

Ook als kinderen volwassen zijn, blijft het contact met familie voor de meeste mensen belangrijk. Volgens het CBS had sinds 2013 elk jaar rond de 83 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder minstens elke week contact met een familielid buiten het eigen huishouden. In 2017 appte of chatte bijna een derde dagelijks met familie. Zestien procent belde dagelijks, en bijna acht procent zag familie elke dag.

Gemengde gevoelens

Onderzoekers keken lang naar familiebanden in termen van verbondenheid of juist conflict. Kurt Lüscher en Karl Pillemer stelden in 1998 een derde blik voor: ambivalentie. Daarmee bedoelen ze dat ouders en volwassen kinderen tegelijk positieve en negatieve gevoelens voor elkaar kunnen hebben. Karen Fingerman en collega's beschrijven in een overzicht uit 2020 dat de band tussen ouders en volwassen kinderen tegelijk hecht en irritant kan zijn. Dat komt volgens hen onder meer doordat beide kanten zowel verbondenheid als zelfstandigheid willen.

Als het contact verbreekt

Soms verbreken familieleden het contact. Megan Gilligan en collega's onderzochten dat in families met oudere moeders en hun volwassen kinderen. Van 561 moeders hadden er 64 met minstens één kind geen contact meer. Verschil in waarden en opvattingen voorspelde zo'n breuk sterk. Het overtreden van belangrijke maatschappelijke normen deed dat in dit onderzoek niet.

Familie en een liefdesrelatie

Met een relatie komt er vaak een tweede familie bij. Hoe dat gaat en wat er speelt, staat bij schoonfamilie. In een samengesteld gezin groeien nieuwe familiebanden naast de oude. En als een ouder of ander familielid zorg nodig heeft, verandert de band vaak opnieuw. Daarover gaat relatie en mantelzorg.

Als thuis niet veilig is

Familie is niet voor iedereen een plek van warmte. Bij huiselijk geweld of kindermishandeling is Veilig Thuis gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem. Bij direct gevaar: 112. Bij psychische klachten kun je ook terecht bij je huisarts. Alle artikelen over liefde tonen staan in het overzicht liefde uiten.

Bronnen

  1. Nederlands Jeugdinstituut. Soorten gehechtheidsrelaties. nji.nl
  2. Khaleque, A. & Rohner, R.P. (2002). Perceived parental acceptance-rejection and psychological adjustment: A meta-analysis of cross-cultural and intracultural studies. Journal of Marriage and Family, 64(1), 54–64. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2002.00054.x
  3. Morman, M.T. & Floyd, K. (1999). Affectionate communication between fathers and young adult sons: Individual- and relational-level correlates. Communication Studies, 50(4), 294–309. doi.org/10.1080/10510979909388501
  4. Floyd, K. & Morman, M.T. (2005). Fathers' and sons' reports of fathers' affectionate communication: Implications of a naïve theory of affection. Journal of Social and Personal Relationships, 22(1), 99–109. doi.org/10.1177/0265407505049323
  5. Caldwell-Harris, C.L., Kronrod, A. & Yang, J. (2013). Do more, say less: Saying “I love you” in Chinese and American cultures. Intercultural Pragmatics, 10(1). doi.org/10.1515/ip-2013-0002
  6. Buist, K.L., Deković, M. & Prinzie, P. (2013). Sibling relationship quality and psychopathology of children and adolescents: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 33(1), 97–106. doi.org/10.1016/j.cpr.2012.10.007
  7. CBS (2020). Sociaal contact: kwantiteit en kwaliteit. 2. Kwantiteit en wijze van sociaal contact. Statistische Trends. cbs.nl
  8. Lüscher, K. & Pillemer, K. (1998). Intergenerational ambivalence: A new approach to the study of parent-child relations in later life. Journal of Marriage and the Family, 60(2), 413–425. doi.org/10.2307/353858
  9. Fingerman, K.L., Huo, M. & Birditt, K.S. (2020). A decade of research on intergenerational ties: Technological, economic, political, and demographic changes. Journal of Marriage and Family, 82(1), 383–403. doi.org/10.1111/jomf.12604
  10. Gilligan, M., Suitor, J.J. & Pillemer, K. (2015). Estrangement between mothers and adult children: The role of norms and values. Journal of Marriage and Family, 77(4), 908–920. doi.org/10.1111/jomf.12207
  11. Veilig Thuis. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen