Polyamorie

Polyamorie betekent dat iemand meerdere liefdesrelaties tegelijk heeft, met medeweten en instemming van iedereen die erbij betrokken is. In een groot Amerikaans onderzoek had ongeveer 1 op de 9 singles ooit een polyamoreuze relatie gehad, en 1 op de 6 zou het willen. Onderzoek onder polyamoreuze mensen laat zien dat ze over het algemeen tevreden zijn over hun relaties, ook als die onderling verschillen. De Nederlandse wet erkent geen relaties tussen meer dan twee mensen: trouwen en een geregistreerd partnerschap kunnen alleen met één persoon tegelijk.

Wat is polyamorie?

Polyamorie is een vorm van consensuele non-monogamie: relaties waarin alle partners uitdrukkelijk afspreken dat ieder ook andere seksuele of romantische relaties mag hebben. Alicia Rubel en Anthony Bogaert omschrijven polyamorie in hun overzicht van het onderzoek als het hebben van, geloven in of openstaan voor zulke relaties, meestal voor langere tijd en met liefde. Daarin verschilt het van een open relatie, waarin partners volgens die omschrijving afspreken dat seks met anderen mag. Over die vorm gaat open relatie. Een korte uitleg van het woord staat bij polyamorie in de begrippenlijst.

Polyamoreuze relaties zijn niet allemaal op dezelfde manier ingericht. In onderzoek wordt vaak onderscheid gemaakt tussen een ‘primaire’ en een ‘secundaire’ partner. Niet iedereen wil zo’n rangorde. In een internationaal onderzoek van J.K. Mogilski en collega’s naar hoe mensen non-monogame relaties onderhouden, was ‘wel of geen rangorde tussen partners’ een van de negen gewoonten die naar voren kwamen.

Hoe vaak komt het voor?

Amy Moors, Amanda Gesselman en Justin Garcia ondervroegen 3438 Amerikaanse singles, geselecteerd zodat ze qua achtergrond op de bevolking leken. Van hen:

zou 16,8 procent graag een polyamoreuze relatie willen;
had 10,7 procent ooit een polyamoreuze relatie gehad;
kende 6,5 procent iemand die polyamoreus leeft of leefde.

Van de mensen die er zelf geen interesse in hadden, zei 14,2 procent respect te hebben voor mensen die polyamoreus leven. Er waren weinig verschillen tussen groepen. Politieke voorkeur, inkomen, geloof, regio en etniciteit maakten niet uit. Mannen, jongere mensen en mensen die niet hetero zijn, zouden het vaker willen. Mannen en mensen met een lagere opleiding hadden het vaker ooit gedaan. Deze cijfers gaan over de Verenigde Staten.

Wat onderzoek zegt over polyamoreuze relaties

Meerdere relaties naast elkaar

Melissa Mitchell en collega’s onderzochten bij 1093 polyamoreuze mensen of wat iemand in de ene relatie vindt, samenhangt met de tevredenheid over de andere relatie. Die gaven aan dat hun behoeften in beide relaties goed vervuld werden, en ze waren over beide relaties tevreden. Hoeveel iemand bij de ene partner vond, hing nauwelijks samen met de tevredenheid over de andere relatie: het verklaarde ongeveer 1 procent van de verschillen. Met de toewijding aan de andere partner hing het niet samen. De onderzoekers concluderen dat de relaties grotendeels los van elkaar staan.

Primaire en secundaire partners

Rhonda Balzarini en collega’s vroegen 1308 polyamoreuze mensen naar hun twee relaties. Over de relatie met een primaire partner voelden ze minder stigma. Ze investeerden er meer in, waren er tevredener over, voelden zich er meer aan verbonden en praatten er meer over de relatie. In de relatie met een secundaire partner ging juist een groter deel van de tijd samen naar seks.

Tevredenheid vergeleken met monogamie

Een meta-analyse van 35 onderzoeken uit 2026 vond geen verschil in tevredenheid met de relatie of het seksleven tussen monogame en non-monogame mensen. Dat gold ook als alleen naar polyamorie werd gekeken. Meer over dat onderzoek staat in open relatie.

Wat polyamoreuze mensen zelf noemen

In een kwalitatief Amerikaans onderzoek uit 2026 vroegen A.K. Tatum en collega’s 63 mensen met polyamoreuze ervaring welke eigenschappen hen helpen met de uitdagingen van polyamorie. Ze noemden onder meer: goed kunnen communiceren, moeilijke emoties kunnen hanteren, weinig of goed hanteerbare jaloezie, ‘compersie’ (blij zijn om het geluk van een partner met een ander), lessen uit eerdere relaties, en zelfhulp of professionele hulp. Een deel noemde ook financiële ruimte. De onderzoekers beschrijven polyamorie als een relatievorm waarop nog altijd een sterk stigma rust. Over jaloezie in het algemeen gaat jaloezie.

J.R. Anderson en collega’s interviewden 32 non-monogame volwassenen in Australië over het vertellen van hun relatievorm aan anderen. Dat bleek een ingewikkelde afweging. De reacties waren volgens de deelnemers meestal negatief. Ook vertelden ze dat zorgverleners, tenzij ze er speciaal in waren opgeleid, er meestal weinig van wisten.

Polyamorie en de Nederlandse wet in 2026

De Nederlandse wet gaat uit van relaties tussen twee mensen. Dit zijn de belangrijkste regels:

Trouwen: volgens het Burgerlijk Wetboek kan een persoon tegelijkertijd maar met één andere persoon getrouwd zijn.
Geregistreerd partnerschap: ook dat kan maar met één andere persoon tegelijk, en wie een partnerschap aangaat, mag niet tegelijk getrouwd zijn.
Dubbel huwelijk: wie opzettelijk een dubbel huwelijk aangaat, is strafbaar. Het Wetboek van Strafrecht noemt een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of een geldboete, en zes jaar als de eigen gehuwde staat voor de ander is verzwegen.
Belasting en toeslagen: volgens de Belastingdienst kan iemand maar één fiscale partner en maar één toeslagpartner hebben. Voldoet iemand met meer mensen aan de voorwaarden, dan bepalen vaste regels wie de partner is. Bij fiscaal partnerschap geldt: voldoet iemand met meerdere mensen aan precies dezelfde voorwaarde, dan is hij of zij met geen van hen fiscale partner.

Met een samenlevingscontract hoort u ‘volgens de wet niet bij elkaar’, schrijft de Rijksoverheid. De rechten en plichten staan dan in het contract zelf. Ongehuwde partners erven volgens de wet niet van elkaar; via een testament kan dat wel.

Kinderen

Bij kinderen speelt vooral het gezag: wie beslissingen over een kind mag nemen. In 2019 en 2020 kondigde het kabinet een regeling aan voor ‘deelgezag’. Ouders zouden het gezag dan kunnen delen met maximaal twee andere mensen die een belangrijke rol spelen in de opvoeding, zoals een stiefouder, een grootouder of een ander familielid. Zij zouden mee mogen beslissen over dagelijkse dingen, terwijl de grote beslissingen bij de ouders blijven. In het Burgerlijk Wetboek zoals dat in 2026 geldt, staat zo’n regeling nog niet.

Hoe deze regels voor een specifieke situatie uitpakken, verschilt per persoon. De Rijksoverheid, de Belastingdienst, het Juridisch Loket en een notaris hebben de details. Alle artikelen over relatievormen staan in het overzicht relatie. Over één partner tegelijk gaat monogamie.

Bronnen

Rubel, A.N. & Bogaert, A.F. (2015). Consensual nonmonogamy: Psychological well-being and relationship quality correlates. The Journal of Sex Research, 52(9), 961–982. doi.org/10.1080/00224499.2014.942722
Moors, A.C., Gesselman, A.N. & Garcia, J.R. (2021). Desire, familiarity, and engagement in polyamory: Results from a national sample of single adults in the United States. Frontiers in Psychology, 12, 619640. doi.org/10.3389/fpsyg.2021.619640
Mitchell, M.E., Bartholomew, K. & Cobb, R.J. (2014). Need fulfillment in polyamorous relationships. The Journal of Sex Research, 51(3), 329–339. doi.org/10.1080/00224499.2012.742998
Balzarini, R.N., Campbell, L., Kohut, T., Holmes, B.M., Lehmiller, J.J., Harman, J.J. & Atkins, N. (2017). Perceptions of primary and secondary relationships in polyamory. PLOS ONE, 12(5), e0177841. doi.org/10.1371/journal.pone.0177841
Anderson, J.R., Hinton, J.D.X., Bondarchuk-McLaughlin, A., Rosa, S., Tan, K.J. & Moor, L. (2026). Countering the monogamy-superiority myth: A meta-analysis of the differences in relationship satisfaction and sexual satisfaction as a function of relationship orientation. The Journal of Sex Research, 63(1), 130–142. doi.org/10.1080/00224499.2025.2462988
Mogilski, J.K., Miller, G.F., Jonason, P.K. e.a. (2026). How do people maintain consensual non-monogamy? An international development and validation of the Multiple Relationships Maintenance Scale. Archives of Sexual Behavior, 55(2), 517–545. doi.org/10.1007/s10508-025-03334-9
Tatum, A.K., Flicker, S.M., Albarak, N. e.a. (2026). ‘I know how to identify and communicate my needs’: A qualitative study of the self-perceived strengths of people in polyamorous relationships. Journal of Marital and Family Therapy, 52(2), e70119. doi.org/10.1111/jmft.70119
Anderson, J.R., Bondarchuk-McLaughlin, A., Rosa, S., Goldschlager, K.D. & Jordan, D.X.H. (2025). A qualitative exploration of the experiences of disclosing non-monogamy. Archives of Sexual Behavior, 54(4), 1481–1495. doi.org/10.1007/s10508-025-03119-0
Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 33 en 80a (geldend vanaf 5 juli 2025). wetten.overheid.nl
Wetboek van Strafrecht, artikel 237 (geldend vanaf 1 juli 2026). wetten.overheid.nl
Belastingdienst. Fiscaal partnerschap. belastingdienst.nl
Belastingdienst. Toeslagpartner voor de toeslagen. belastingdienst.nl
Rijksoverheid. Wat is het verschil tussen een huwelijk, geregistreerd partnerschap en samenlevingscontract? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Hoe kan ik de erfenis regelen als ik samenwoon? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid (12 juli 2019). Kabinet past familierecht aan. rijksoverheid.nl
Rijksoverheid (24 april 2020). Kabinet komt met regeling voor deelgezag en draagmoederschap. rijksoverheid.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.