Relatie en autisme

Veel autistische volwassenen hebben een liefdesrelatie of willen er graag een. In een Nederlands onderzoek onder 675 mensen met autisme had ongeveer de helft een relatie, en de meesten van hen waren daar tevreden over. Autisme kan wel meespelen in een relatie: in hoe partners met elkaar praten, in prikkels en aanraking, en in hoe iemand met veranderingen omgaat. Ieder mens met autisme is anders, dus elke relatie ziet er ook anders uit.

Wat autisme is

Volgens Thuisarts.nl is autisme aangeboren en heb je het je hele leven. Mensen met autisme ervaren heftiger wat ze horen, zien, ruiken, proeven en voelen. Veranderingen en onverwachte dingen kunnen lastig zijn. Daardoor gaan ze ook anders om met andere mensen. Thuisarts.nl schrijft dat mensen met autisme vaak niet goed begrijpen hoe anderen zich voelen, en dat anderen hun gedrag soms ook niet begrijpen.

Thuisarts.nl noemt ook positieve kanten. Mensen met autisme kunnen creatief zijn en op een originele manier denken, en ze zijn vaak heel trouw. Autisme komt voor bij mannen en bij vrouwen. Bij meisjes en vrouwen herkennen artsen het vaak minder snel, waardoor het soms pas op volwassen leeftijd wordt ontdekt.

De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) gebruikt ‘mensen met autisme’ en ‘autistische mensen’ door elkaar. Volgens de NVA is er in de autistische gemeenschap geen overeenstemming over welke term de voorkeur heeft. Dit artikel doet hetzelfde.

Hoeveel autistische volwassenen hebben een relatie?

Onderzoekers Jeroen Dewinter, Hanneke de Graaf en Sander Begeer vergeleken in 2016 675 jongeren en volwassenen uit het Nederlands Autisme Register met ruim 8000 mensen uit de algemene bevolking. Van de mensen met autisme had 50 procent een relatie, tegen ongeveer 70 procent in de vergelijkingsgroep. Wie een relatie had, woonde meestal samen met de partner. Van de mensen met autisme die een relatie hadden, was 74 procent (zeer) tevreden en 9 procent ontevreden. Van de singles vond 29 procent het jammer dat ze geen relatie hadden.

De deelnemers met autisme hadden gemiddeld een vrij hoge opleiding en kregen hun diagnose op latere leeftijd. De uitkomsten gelden dus niet zomaar voor alle mensen met autisme.

Een ander onderzoek, onder 229 volwassenen met autisme vond dat 73 procent ervaring had met een relatie. Maar 7 procent had geen wens om een relatie te hebben. Deelnemers met een partner die ook autistisch was, waren gemiddeld tevredener over hun relatie dan deelnemers met een niet-autistische partner. Hoe sterk iemands autismekenmerken waren, hing niet samen met het wel of niet hebben van een relatie.

Communicatie gaat twee kanten op

De NVA beschrijft dat er tussen mensen met en zonder autisme soms misverstanden ontstaan, door verschillen in communicatie en verwachtingen. Lang werd vooral gekeken naar wat autistische mensen ‘missen’. De Britse onderzoeker Damian Milton beschreef in 2012 het ‘dubbele empathieprobleem’: als mensen elkaar slecht begrijpen, ligt dat volgens hem aan beide kanten, omdat ze de wereld verschillend ervaren.

Een experiment van Catherine Crompton en collega's past daarbij. Deelnemers gaven een verhaal aan elkaar door, in groepjes van alleen autistische mensen, alleen niet-autistische mensen of een mengeling. Autistische mensen gaven het verhaal onderling net zo goed door als niet-autistische mensen onderling. In de gemengde groepjes ging veel meer informatie verloren, en voelden deelnemers minder klik met elkaar.

Voor een relatie tussen een autistische en een niet-autistische partner betekent dit dat misverstanden niet bij één persoon liggen. Over communicatie tussen partners in het algemeen gaat communicatie in je relatie.

Intimiteit, aanraking en seks

Volgens de NVA hebben mensen met autisme, net als mensen zonder autisme, seksuele ervaringen, gevoelens en verlangens. Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen. Toch kan autisme meespelen. De NVA noemt onder meer:

  • Prikkels. Wie gevoelig is voor geluid, geur of aanraking, merkt dat misschien ook tijdens seks. Sommige mensen hebben juist last van te weinig prikkels.
  • Signalen uit het eigen lichaam. Niet iedereen voelt opwinding goed of herkent die als zodanig. Dit vermogen heet interoceptie.
  • Behoefte aan duidelijkheid. Bij intimiteit en seks is vaak niet vooraf duidelijk wat er gaat gebeuren, terwijl veel mensen met autisme graag weten waar ze aan toe zijn.
  • Heftige emoties. Verliefdheid, een knuffel of seks kan overweldigend zijn, voor de persoon zelf en voor de partner.

Onderzoek van Giorgia Sala en collega's vroeg 31 autistische en 26 niet-autistische volwassenen wat intimiteit in een relatie makkelijker of moeilijker maakt. Beide groepen noemden dezelfde dingen die intimiteit makkelijker maken: communicatie, dingen delen en overeenkomsten, respect en veiligheid, en samen aan de relatie werken. Autistische deelnemers noemden vaker onzekerheid over relaties en over communicatie als obstakel. De onderzoekers concludeerden dat beide groepen intimiteit op een vergelijkbare manier zien, maar andere uitdagingen ervaren. Over praten over wensen en grenzen gaat praten over seks.

Veranderingen in het dagelijks leven

Thuisarts.nl noemt het begin of einde van een relatie als een van de momenten waarop er veel verandert in iemands leven. Ook kleinere dingen kunnen groot voelen, bijvoorbeeld als een dag onverwacht anders loopt. Samenwonen, een kind krijgen of verhuizen zijn in elke relatie grote overgangen.

Voor naasten van iemand met autisme, zoals een partner, noemt Thuisarts.nl onder meer: vooraf praten over situaties die gaan komen, afspreken in een rustige omgeving, vaste plekken voor vaste activiteiten, en de ander tijd geven voor hoe die dingen wil doen. Thuisarts.nl schrijft ook dat iemand met autisme na een diagnose nog steeds dezelfde persoon is, maar dat je dan wel weet waarom die de wereld soms anders ervaart.

Als er geen diagnose is

Soms herkent iemand kenmerken van autisme bij zichzelf of bij de partner. Een artikel kan niet vaststellen of iemand autisme heeft. Volgens Thuisarts.nl onderzoekt een psycholoog of psychiater dat. Thuisarts.nl heeft aparte informatie voor wie denkt misschien autisme te hebben. Met vragen kun je ook terecht bij je huisarts.

Hulp en contact met anderen

Thuisarts.nl beschrijft verschillende vormen van hulp:

  • Voor de persoon met autisme: uitleg over autisme, hulp bij plannen en stress, en therapie bij een psycholoog of psychotherapeut. Volgens Thuisarts.nl is er geen bewijs dat medicijnen helpen bij autisme zelf, wel soms bij bepaalde problemen die erbij voorkomen.
  • Voor de partner: het sociaal wijkteam, buurtteam of Wmo-loket van de gemeente kan helpen met vragen over het omgaan met een naaste met autisme en over goed voor jezelf zorgen.
  • Lotgenoten: via de NVA kunnen partners van mensen met autisme in contact komen met andere partners. De NVA heeft ook een informatie- en advieslijn: 030-2299800.

Mensen met autisme hebben volgens Thuisarts.nl vaak ook lichamelijke of psychische klachten. Bij zulke klachten kun je terecht bij je huisarts. Over hulp voor stellen samen gaat relatietherapie. Meer artikelen over het samenleven als stel staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl. Ik heb autisme. thuisarts.nl
  2. Thuisarts.nl. Mijn naaste heeft autisme. thuisarts.nl
  3. Nederlandse Vereniging voor Autisme. Over autisme en seksualiteit. autisme.nl
  4. Nederlandse Vereniging voor Autisme. Autismekenmerken en seksualiteit. autisme.nl
  5. Nederlandse Vereniging voor Autisme. Omgaan met je autisme: onderwerpen. autisme.nl
  6. Dewinter, J., De Graaf, H. & Begeer, S. (2017). Sexual orientation, gender identity, and romantic relationships in adolescents and adults with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(9), 2927–2934. doi.org/10.1007/s10803-017-3199-9
  7. Strunz, S., Schermuck, C., Ballerstein, S., Ahlers, C.J., Dziobek, I. & Roepke, S. (2017). Romantic relationships and relationship satisfaction among adults with Asperger syndrome and high-functioning autism. Journal of Clinical Psychology, 73(1), 113–125. doi.org/10.1002/jclp.22319
  8. Milton, D.E.M. (2012). On the ontological status of autism: the ‘double empathy problem’. Disability & Society, 27(6), 883–887. doi.org/10.1080/09687599.2012.710008
  9. Crompton, C.J., Ropar, D., Evans-Williams, C.V., Flynn, E.G. & Fletcher-Watson, S. (2020). Autistic peer-to-peer information transfer is highly effective. Autism, 24(7), 1704–1712. doi.org/10.1177/1362361320919286
  10. Sala, G., Hooley, M. & Stokes, M.A. (2020). Romantic intimacy in autism: A qualitative analysis. Journal of Autism and Developmental Disorders, 50(11), 4133–4147. doi.org/10.1007/s10803-020-04377-8

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen