Een relatie met iemand met kinderen

Wie een relatie krijgt met iemand die al kinderen heeft, krijgt ook met die kinderen te maken, en vaak met een andere ouder. Volgens het CBS gaan gescheiden ouders met jonge kinderen minder snel opnieuw samenwonen dan gescheiden mensen zonder kinderen. Onderzoek naar stiefgezinnen laat zien dat de band tussen een nieuwe partner en de kinderen sterk verschilt per gezin. Die band hangt samen met de andere relaties in het gezin, vooral die tussen de ouder en het kind. Juridisch is een nieuwe partner geen ouder van de kinderen.

Hoe vaak krijgen gescheiden ouders een nieuwe partner?

Het CBS volgde mensen die in 2014 scheidden. Binnen vijf jaar woonde 40 procent van de mannen en 35 procent van de vrouwen samen met een nieuwe partner. Hoe jonger iemand bij de scheiding was, hoe vaker dat gebeurde.

Kinderen maakten verschil. Ouders van wie het jongste kind bij de scheiding nog klein was, gingen ongeveer 40 procent minder vaak opnieuw samenwonen dan gescheiden mensen zonder kinderen. Vaders van wie het jongste kind 12 jaar of ouder was, gingen even vaak samenwonen als mannen zonder kinderen. Moeders met oudere kinderen gingen juist minder vaak samenwonen dan vrouwen zonder kinderen. Ook ouders bij wie de kinderen na de scheiding op hun adres stonden ingeschreven, gingen minder vaak samenwonen.

Niet iedere gescheiden ouder wil dat ook. In een CBS-enquête onder gescheiden mensen zonder vaste relatie wilde in de leeftijd van 18 tot 35 jaar bijna driekwart in de toekomst samenwonen of trouwen. Bij 45- tot 60-jarigen was dat 35 procent van de mannen en 19 procent van de vrouwen. Over daten vanuit het perspectief van de ouder gaat daten als alleenstaande ouder.

De band tussen een nieuwe partner en de kinderen

Veel van het onderzoek hieronder gaat over stiefvaders in de Verenigde Staten. Ook in Nederland wonen kinderen van gescheiden ouders veel vaker met hun moeder en een nieuwe partner dan met hun vader en een nieuwe partner. Van de 15-jarigen met gescheiden ouders woonde in 2025 volgens het CBS 21 procent bij de moeder en haar nieuwe partner, en 3 procent bij de vader en zijn nieuwe partner. De uitkomsten van onderzoek geven een beeld van wat gemiddeld meespeelt, niet van wat er in één gezin gebeurt.

Grote verschillen

V. King, M.L. Thorsen en P.R. Amato onderzochten ruim 2000 Amerikaanse jongeren met een stiefvader. De kwaliteit van die band verschilde sterk. Jongeren hadden vaker een goede band met hun stiefvader als ze een goede band hadden met hun moeder, en als hun moeder en stiefvader een goede band met elkaar hadden. De relaties leken elkaar over en weer te versterken, al waren de resultaten op dat punt niet eenduidig.

King en R. Lindstrom volgden jongeren van de puberteit tot de jongvolwassenheid. Ook daar liepen de relaties met stiefvaders sterk uiteen. Een flinke minderheid bleef al die jaren close met de stiefvader. Ook hier hingen de andere relaties in het gezin er sterk mee samen.

In Amerikaans onderzoek onder gezinnen met kinderen die nog geen tiener waren, ging meer betrokkenheid van een stiefvader samen met een betere band met het kind. Bij stellen die samenwoonden was dat verband sterker dan bij getrouwde stellen.

Stiefmoeders en stiefvaders

Nederlands onderzoek van K. van Houdt, M. Kalmijn en K. Ivanova keek naar volwassen kinderen van 25 tot 45 jaar. Stiefvaders gaven hun stiefkinderen in dat onderzoek meer soorten steun dan de biologische vader. Stiefmoeders gaven minder soorten steun dan de biologische moeder, vooral als die moeder nog leefde. De onderzoekers spreken van een ‘dubbelzinnige positie’ van de stiefmoeder.

Wat stiefkinderen zelf noemen

T.M. Jensen interviewde 18 jongvolwassenen die in hun tienerjaren een stiefgezin kregen. Hij vroeg welke adviezen zij zouden geven aan nieuwe stiefouders. Uit hun antwoorden kwamen zes thema’s: voorbereid zijn op de rol, echt zijn, geduld hebben, niets forceren, zorgvuldig een plek in het gezin vinden en de tiener voorrang geven. Het gaat om de ervaringen van een kleine groep, maar volgens Jensen sluiten ze grotendeels aan bij eerder onderzoek.

Ander onderzoek van Jensen en K.M. Harris onder Amerikaanse stiefkinderen vond dat een goede band met de moeder en met de stiefvader samenging met minder depressieve klachten in de tienerjaren. Een goede relatie tussen moeder en stiefvader hing samen met minder klachten op jongvolwassen leeftijd.

De andere ouder

Volgens het Burgerlijk Wetboek heeft een kind recht op omgang met beide ouders, en heeft de ouder zonder gezag het recht en de plicht tot omgang met het kind. Ouders met gezamenlijk gezag zijn sinds 1 maart 2009 verplicht om bij een scheiding een ouderschapsplan te maken. Wat daarin staat, beschrijft ouderschapsplan.

Gescheiden ouders wonen vaak dicht bij elkaar. Van de ouders die in 2014 uit elkaar gingen, woonde volgens het CBS twee derde direct na de scheiding minder dan 5 kilometer van elkaar, en 44 procent minder dan 2 kilometer. Als een ouder gaat samenwonen met een nieuwe partner, wordt de afstand tot de ex vaak groter. Dat geldt voor vaders en moeders.

Wat de nieuwe partner juridisch is

Een nieuwe partner wordt niet vanzelf ouder van de kinderen. Pas bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstaan er plichten, bijvoorbeeld een onderhoudsplicht als het kind het grootste deel van de tijd in het gezin woont. Gezag of adoptie kan alleen via de rechter, onder voorwaarden. Die regels staan uitgebreid in samengesteld gezin.

Een relatie met iemand met kinderen kan ook vragen oproepen over samen nog kinderen krijgen. Over dat gesprek gaat kinderwens bespreken. Alle artikelen over relaties staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. CBS (24 oktober 2023). Mannen gaan na een scheiding vaker opnieuw samenwonen dan vrouwen. cbs.nl
  2. King, V., Thorsen, M.L. & Amato, P.R. (2014). Factors associated with positive relationships between stepfathers and adolescent stepchildren. Social Science Research, 47, 16–29. doi.org/10.1016/j.ssresearch.2014.03.010
  3. King, V. & Lindstrom, R. (2016). Continuity and change in stepfather-stepchild closeness between adolescence and early adulthood. Journal of Marriage and Family, 78(3), 730–743. doi.org/10.1111/jomf.12281
  4. Jensen, T.M. & Pace, G.T. (2016). Stepfather involvement and stepfather-child relationship quality: Race and parental marital status as moderators. Journal of Marital and Family Therapy, 42(4), 659–672. doi.org/10.1111/jmft.12165
  5. Van Houdt, K., Kalmijn, M. & Ivanova, K. (2020). Stepparental support to adult children: The diverging roles of stepmothers and stepfathers. Journal of Marriage and Family, 82(2), 639–656. doi.org/10.1111/jomf.12599
  6. Jensen, T.M. (2025). Advice for new stepparents from the perspective of stepchildren who experienced stepfamily formation during adolescence. Journal of Family Issues, 46(8), 1251–1272. doi.org/10.1177/0192513X251347321
  7. Jensen, T.M. & Harris, K.M. (2017). Stepfamily relationship quality and stepchildren’s depression in adolescence and adulthood. Emerging Adulthood, 5(3), 191–203. doi.org/10.1177/2167696816669901
  8. Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 377a (geldend vanaf 5 juli 2025). wetten.overheid.nl
  9. CBS (17 september 2026). Kwart 15-jarigen heeft gescheiden ouders, laatste tien jaar niet veranderd. cbs.nl
  10. CBS (30 juni 2020). Meerderheid gescheiden ouders blijft bij elkaar in de buurt: 1. Inleiding. Statistische Trends. cbs.nl
  11. CBS (30 juni 2020). Meerderheid gescheiden ouders blijft bij elkaar in de buurt: 5. Conclusie. Statistische Trends. cbs.nl
  12. Rijksoverheid. Welke rechten en plichten heb ik als stiefouder? rijksoverheid.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen