Het jubileumcadeau

Bij een huwelijksjubileum hoort vaak een cadeau, van de partners aan elkaar of van gasten aan het paar. Een bekende traditie is om iets te geven van het materiaal dat bij het jubileum hoort: iets van zilver bij 25 jaar, iets van goud bij 50 jaar. Voor de meeste andere jaren bestaan ook materialen, maar die lijsten verschillen onderling sterk en geen enkele lijst is officieel. Volgens taalkundige Hans Beelen komen veel van die namen voort uit de groei van commercie in de twintigste eeuw: juweliers en bloemisten stellen voor elk huwelijksjaar een eigen cadeau voor.

Waar de traditie vandaan komt

De namen van de jubilea zijn ouder dan de cadeaulijsten. Volgens Beelen begon het met de ‘gulden bruiloft’ voor vijftig jaar, in de zeventiende eeuw. Die stond model voor de zilveren, koperen en diamanten bruiloft. Een overzicht van alle namen per jaar staat bij huwelijksjubilea.

Dat er in de twintigste eeuw veel meer namen bij kwamen, hangt volgens Beelen ‘ongetwijfeld’ samen met de gestegen welvaart, een uitbundiger levensstijl en meer commercie. Dat verklaart volgens hem ook de namen van bloemen, stoffen en edelstenen. Sommige juweliers en bloemisten stellen voor elk volbracht huwelijksjaar een apart cadeau voor. Dat maakt het kiezen makkelijker voor partners, familie, vrienden en buren. Maar Beelen verwachtte niet dat zulke namen snel echt in het Nederlands zouden inburgeren.

Een lijst uit 1922

Ook in andere landen bestaan zulke lijsten. Het Amerikaanse etiquetteboek van Emily Post uit 1922 noemt er acht. In de tabel staan ze naast de namen die volgens Beelen in Nederlandse lijsten voorkomen voor dezelfde jaren.

Bij zilver en goud zijn de lijsten het eens. Bij de andere jaren lopen ze uiteen. Papier staat in de Nederlandse lijsten bij twee jaar, niet bij één jaar.

Post schreef ook iets over hoe serieus die cadeaus waren. Gasten op een jubileumfeest werden geacht een cadeau te sturen. Maar die cadeaus hoefden niet veel waard te zijn: cadeaus van papier, hout en tin waren volgens haar ‘zelden iets anders dan grappen’. Kristal was het eerste jubileum waarbij gasten het cadeau serieus namen. ‘Zilver is altijd serieus’, schreef ze, en een gouden bruiloft was ‘een heel heilige gebeurtenis’. Bij een gouden bruiloft brachten vrienden en buren cadeaus van goud mee.

Wat de materialen betekenen

Volgens Beelen verwijzen de meeste namen naar de duurzaamheid en rijkdom van het huwelijksgeluk. Een materiaal slaat volgens hem vooral aan als het een diepere bijbetekenis heeft. Hij noemt een aantal betekenissen die geliefd zijn:

• Hout (5 jaar): er is al een zekere stabiliteit.
• Tin en koper (6,25 en 10 jaar, en 7 en 12,5 jaar): het huwelijk moet af en toe worden opgepoetst.
• Linnen (12 en 19 jaar): de liefde is stevig en scheurt niet makkelijk.
• Blik (onder meer 5 en 6,25 jaar): de band heeft een paar deukjes opgelopen, maar is elke dag praktisch van nut.
• Rozen (10 jaar): volmaakte liefde kan ook met doornen leven.
• Kristal (10, 15 en 20 jaar): de relatie is helder en eerlijk, en er is al het een en ander in scherven gevallen.
• Aluminium (2,5 en 37,5 jaar): het huwelijksgeluk kan tegen een stootje.

Bij tarwe, fruit en bloemen gaat het volgens Beelen misschien om beelden van vruchtbaarheid. Over de betekenis van porselein, parel en diamant gaat de pagina over huwelijksjubilea.

Voor een cadeau betekent dat: een materiaal kan letterlijk worden genomen, zoals een houten voorwerp bij vijf jaar, of als beeld, zoals iets wat met ‘oppoetsen’ te maken heeft bij een koperen bruiloft. Sommige mensen kiezen een cadeau dat helemaal los staat van het materiaal.

Wat onderzoek zegt over cadeaus

Onderzoek dat specifiek over jubileumcadeaus gaat, heeft de redactie niet gevonden. Over cadeaus in het algemeen is wel veel onderzocht. Francis Flynn en Gabrielle Adams vonden dat gevers verwachten dat een duurder cadeau meer waardering oplevert, terwijl ontvangers een duur cadeau niet veel meer waardeerden. Francesca Gino en Francis Flynn vonden dat ontvangers blijer zijn met iets waar ze zelf om hebben gevraagd dan gevers verwachten. Meer over die onderzoeken staat bij cadeaus geven. Cindy Chan en Cassie Mogilner onderzochten echte cadeaus tussen mensen die elkaar kenden. Volgens de ontvangers maakte een belevenis, zoals een uitje, de band sterker dan een voorwerp, ook als de gever niet meeging. Dat staat bij een valentijnscadeau.

Cadeaus van gasten

Bij een groot jubileumfeest geven gasten het paar vaak iets. Net als bij een bruiloft laten sommige paren op de uitnodiging weten wat ze graag willen, of dat ze liever geen cadeaus krijgen. Over cadeaulijsten, geld en de regels voor schenkingen gaat cadeaus voor een bruiloft. Andere manieren om een jubileum te vieren staan bij een jubileum vieren. Alle onderwerpen over trouwen staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

1. Beelen, H. (2004). ‘Gefeliciteerd met uw plutonium bruiloft’. Benamingen voor huwelijksverjaardagen. Onze Taal, 73, 88–89. Via DBNL. dbnl.org
2. Post, E. (1922). Etiquette in society, in business, in politics and at home. Funk & Wagnalls. Via Project Gutenberg. gutenberg.org
3. Flynn, F.J. & Adams, G.S. (2009). Money can't buy love: Asymmetric beliefs about gift price and feelings of appreciation. Journal of Experimental Social Psychology, 45(2), 404–409. Samenvatting: Stanford Graduate School of Business, ‘Research confirms it's the thought that counts’. gsb.stanford.edu
4. Gino, F. & Flynn, F.J. (2011). Give them what they want: The benefits of explicitness in gift exchange. Journal of Experimental Social Psychology, 47(5), 915–922. Samenvatting: Rigoglioso, M. (2011). Give them the gift they're expecting. Stanford Graduate School of Business. gsb.stanford.edu
5. Chan, C. & Mogilner, C. (2017). Experiential gifts foster stronger social relationships than material gifts. Journal of Consumer Research, 43(6), 913–931. doi.org/10.1093/jcr/ucw067

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.