De jubileumspeech

Een jubileumspeech is een toespraak op het feest van een huwelijksjubileum, zoals een koperen, zilveren of gouden bruiloft. Vaak spreken kinderen, kleinkinderen, vrienden of een van de partners zelf. Het verschil met een speech op een bruiloft is de tijd: bij een jubileum is er een gedeelde geschiedenis van jaren of decennia om op terug te kijken. Veel jubileumspeeches bevatten daarom herinneringen, iets over de jaren samen, soms de naam van het jubileum als beeld, en een wens voor de toekomst. Onderzoek naar nostalgie laat zien dat zulke herinneringen meestal meer positieve dan negatieve gevoelens bevatten.

Wie spreekt er?

Er is geen vaste volgorde of rolverdeling. Bij een koperen of zilveren bruiloft houdt het paar vaak zelf een toespraak, of spreekt een van de partners over de ander. Ook vrienden of getuigen van de bruiloft nemen soms het woord. Bij een gouden of diamanten bruiloft zijn het vaker de kinderen of kleinkinderen, soms samen in één toespraak. Een gouden bruiloft werd volgens de Amerikaanse etiquetteschrijver Emily Post al in 1922 meestal gevierd met een groot familiediner met kinderen en kleinkinderen. Sommige paren houden aan het eind een kort dankwoord.

Hoe het feest verder verloopt, staat bij een jubileum vieren.

Wat een jubileumspeech anders maakt

Een speech op een bruiloft kijkt vooral vooruit naar een huwelijk dat nog moet beginnen. Over speeches op een bruiloft gaat een speech voor een bruiloft. Een jubileumspeech heeft een paar eigen kenmerken:

Een geschiedenis. De spreker kan vertellen wat het paar in de jaren samen heeft meegemaakt: verhuizingen, kinderen, werk, reizen, moeilijke periodes.
Een ander publiek. Op een jubileum zitten vaak meerdere generaties. Er zijn gasten die de trouwdag zelf nog meemaakten, en gasten die toen nog niet geboren waren.
De naam van het jubileum. Koper, zilver, robijn of goud geeft een beeld waar een spreker iets mee kan.
De spreker als deel van het verhaal. Een kind of kleinkind spreekt over de eigen ouders of grootouders, en is zelf een deel van de geschiedenis die wordt verteld.

De naam van het jubileum als beeld

Volgens taalkundige Hans Beelen bieden de namen van de jubilea ‘voor kaarten, telegrammen, brieven, gedichten, liederen en toespraken’ veel mogelijkheden om iets uit te leggen, ‘luchtig of diepzinnig, banaal dan wel ontroerend’. Hij noemt een aantal geliefde betekenissen. Koper staat voor een huwelijk dat af en toe moet worden opgepoetst. Parel staat voor de jaren die als parels aan een ketting zitten. En diamant voor een band die door niets kapot te krijgen is.

Omdat veel materialen bij meer dan één jubileum horen, vindt Beelen die meerduidigheid voor sprekers ‘eerder een gemak dan een bezwaar’. Welke namen er per jaar bestaan, staat bij huwelijksjubilea.

Wat onderzoek zegt over herinneringen

Nostalgie

Een jubileumspeech is vaak nostalgisch: hij haalt het verleden op. Tim Wildschut en collega's onderzochten in zeven studies waar nostalgie over gaat en wat het doet. In beschrijvingen van nostalgische herinneringen speelde de verteller meestal een rol samen met naasten, zoals vrienden, of bij grote gebeurtenissen, zoals bruiloften. Die beschrijvingen bevatten meer positieve dan negatieve gevoelens. Vaak liep een moeilijke periode in het verhaal later goed af. Volgens de onderzoekers versterkt nostalgie sociale banden, geeft het een positiever zelfbeeld en roept het positieve gevoelens op.

Waarom de trouwdag vaak een herinnering is

Dorthe Berntsen en David Rubin onderzochten wat zij ‘levensscripts’ noemen: gedeelde ideeën in een cultuur over wanneer grote gebeurtenissen in een leven plaatsvinden. Volgens hun onderzoek liggen veel van zulke overgangen tussen het 15e en 30e levensjaar, en zijn dat vooral positieve gebeurtenissen. Dat helpt verklaren waarom mensen zich gebeurtenissen uit die periode van hun leven vaak goed herinneren. Voor een paar dat in die jaren trouwde, valt de trouwdag in die periode.

Onderzoek naar het samen ophalen van herinneringen binnen een relatie staat bij een jubileumkaart schrijven.

Voorbeeldfragmenten

De fragmenten hieronder zijn door de redactie geschreven als illustratie van wat er vaak in een jubileumspeech staat. Het zijn voorbeelden van vorm en toon, geen vaste teksten.

Van kinderen, bij een robijnen bruiloft

Veertig jaar geleden trouwden jullie op een dinsdag, omdat dat goedkoper was. Mam vertelt nog steeds dat de taart scheef stond. Sindsdien hebben jullie drie keer verhuisd, twee kinderen grootgebracht en één camper versleten. Robijn hoort bij veertig jaar, en rood is altijd al jullie kleur geweest.

Van een kleinkind, bij een gouden bruiloft

Opa en oma, toen jullie trouwden, waren er nog geen mobiele telefoons. Jullie schreven elkaar brieven toen opa in dienst was. Oma heeft ze allemaal bewaard, in een schoenendoos op zolder. Vijftig jaar later lezen wij ze, en we snappen nu waarom ze ze bewaard heeft.

Van een partner, bij een zilveren bruiloft

Vijfentwintig jaar. Ik heb het uitgerekend: dat zijn ruim negenduizend ontbijtjes, en bij de meeste heb jij de koffie gezet. Het waren niet allemaal makkelijke jaren. Maar ik zou ze allemaal nog een keer met jou doen.

Een kort dankwoord van het paar

Dank jullie wel dat jullie er zijn. Zonder jullie waren deze jaren een stuk stiller geweest. Op naar de volgende.

Lengte en vorm

Een vaste lengte is er niet. Sommige sprekers houden het bij een paar zinnen, anderen vertellen een uitgebreid verhaal of maken er een lied of gedicht van. Op een feest met meerdere sprekers spreken de organisatoren soms vooraf af wie wat vertelt, zodat dezelfde verhalen niet twee keer terugkomen. Bij een speech hoort vaak ook een toost op het paar.

Bij een paar dat op hoge leeftijd een jubileum viert, is de zaal soms aangepast: een microfoon, een kortere toespraak, of een toespraak aan tafel in plaats van op een podium. Alle onderwerpen over trouwen staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

Beelen, H. (2004). ‘Gefeliciteerd met uw plutonium bruiloft’. Benamingen voor huwelijksverjaardagen. Onze Taal, 73, 88–89. Via DBNL. dbnl.org
Post, E. (1922). Etiquette in society, in business, in politics and at home. Funk & Wagnalls. Via Project Gutenberg. gutenberg.org
Wildschut, T., Sedikides, C., Arndt, J. & Routledge, C. (2006). Nostalgia: Content, triggers, functions. Journal of Personality and Social Psychology, 91(5), 975–993. doi.org/10.1037/0022-3514.91.5.975
Berntsen, D. & Rubin, D.C. (2004). Cultural life scripts structure recall from autobiographical memory. Memory & Cognition, 32(3), 427–442. doi.org/10.3758/BF03195836

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.