De openingsdans
De openingsdans is de eerste dans van het pasgetrouwde stel, meestal aan het begin van het feest. Daarna mogen de gasten de dansvloer op. Het is een gewoonte, geen verplichting: sommige stellen dansen niet, anderen maken er een ingestudeerde show van. Over de geschiedenis van de openingsdans is weinig betrouwbaars bekend. Wat er online over rondgaat, komt vooral van trouw- en dansbedrijven, zonder bronnen. Wel is er onderzoek gedaan naar een verwante traditie in Denemarken, de brudevals. Dat onderzoek laat zien dat zo'n dans steeds opnieuw wordt ingevuld.
Wat de openingsdans is
In Nederland valt de openingsdans meestal aan het begin van het avondfeest. Vaak is dat het moment waarop ook de avondgasten er zijn. Het stel danst eerst alleen, of een deel van het nummer alleen, en daarna komen andere gasten erbij. Soms nodigt de dj of de ceremoniemeester de gasten uit om mee te doen.
De muziek kiest het stel meestal zelf. Vaak is het een nummer dat iets betekent voor de twee: het nummer van hun eerste date, een lied dat ze samen veel draaien of een nummer met een passende tekst. Sommige stellen kiezen juist een nummer dat makkelijk is om op te dansen.
In het draaiboek van de dag staat de openingsdans vaak als vast punt, omdat de band of dj, de fotograaf en de gasten er tegelijk klaar voor moeten zijn. Hoe zo'n draaiboek eruitziet, staat in het draaiboek van een bruiloft.
Vormen van de openingsdans
De openingsdans kan heel verschillende vormen hebben.
Een langzame dans. Het stel schuifelt of wiegt op een rustig nummer, zonder vaste passen.
Een stijldans. Bijvoorbeeld een wals of een andere dans met vaste passen. Sommige stellen nemen daarvoor vooraf lessen.
Een ingestudeerde choreografie. De Deense danswetenschapper Inger Damsholt beschrijft hoe veel stellen in Europa en Noord-Amerika een ingestudeerde montage dansen, met bekende bewegingen uit films en videoclips. Zij noemt als voorbeeld de slotscène van Dirty Dancing. Volgens Damsholt laten de vele filmpjes van zulke ‘first dances’ op YouTube zien hoe gewoon dit is geworden.
Damsholt wijst erop dat zo'n dans tegenwoordig deels voor de camera wordt gedanst. De opname krijgt vaak een ‘nawerking’ op sociale media. Een openingsdans is daardoor tegelijk een dans met gasten, een optreden en een filmpje.
Geen dans, of samen. Sommige stellen slaan de openingsdans over. Anderen openen de dansvloer meteen voor iedereen, of dansen eerst met hun ouders of kinderen.
Wat bekend is over de geschiedenis
Online staat vaak dat de openingsdans afstamt van de bals uit vroegere eeuwen, waar de gastheer of de belangrijkste gast de dans opende. Wij vonden daarvoor geen betrouwbare historische bron. De verhalen komen vooral van websites van trouw- en dansbedrijven, en die verschillen van elkaar. Daarom doen we hier geen uitspraak over de oorsprong.
Ook voor de Deense variant is de geschiedenis niet goed onderzocht. Damsholt schreef in 2020 dat er weinig systematische kennis is over de geschiedenis en de huidige praktijk van de brudevals. De Deense encyclopedie die zij citeert, leidt de dans af van het ballet Et Folkesagn (Een volksverhaal) van August Bournonville uit 1854, met muziek van Niels W. Gade.
Een voorbeeld uit Denemarken: de brudevals
Het woord ‘brudevals’ (bruidswals) wordt in alle Scandinavische talen gebruikt voor de eerste dans van een getrouwd stel. In Denemarken heeft het woord volgens Damsholt een specifiekere betekenis, met drie vaste elementen:
- de muziek ‘Brudevals’ van Niels W. Gade uit 1854;
- de gasten staan in een kring om het stel, klappen en komen langzaam steeds dichterbij, tot de kring heel klein is;
- aan het eind wordt de bruidegom opgetild en knippen gasten de punten van zijn sokken af.
Volgens een bron die Damsholt aanhaalt, zien sommigen het sokkenknippen als een manier om de bruidegom bij andere vrouwen weg te houden. Ook scheuren gasten soms een stukje van de sluier van de bruid af om mee naar huis te nemen. Dat zou geluk brengen.
Hoe verschillend landen hiermee omgaan, liet Damsholt zien aan de hand van drie koninklijke bruiloften in Scandinavië, in 2001, 2004 en 2010. De Noorse en Zweedse kroonprinselijke paren dansten op verschillende muziek, en na een tijdje kwamen de gasten erbij. Het Deense paar danste de traditionele brudevals op de muziek van Gade, met een kring klappende gasten.
Een traditie die verandert
Damsholt laat zien dat stellen de brudevals op eigen manieren invullen. Sommigen voegen een ‘break’ toe met een montage van internationale popmuziek en dansbewegingen. Bij paren van hetzelfde geslacht ziet zij verschillende varianten: in het ene voorbeeld worden allebei de partners opgetild voor het sokkenknippen, in het andere alleen een van de twee. Niet elk paar gebruikt de muziek van Gade. Een stel danste op een Deense hit uit 2012.
Ook bij bruiloften met twee culturen worden tradities gecombineerd. Damsholt beschrijft een bruiloft van een Deense man en een vrouw van Turkse afkomst. Aan het begin van de receptie dansten ze een Turkse eerste dans. Om middernacht volgde de brudevals. Omdat de Turkse band de muziek van Gade niet kende, dansten ze op een Turkse wals, terwijl hun vrienden steeds dichterbij kwamen. Aan het eind werd een stukje van de sluier en van de sokken afgeknipt. Over het combineren van gewoonten uit verschillende achtergronden gaat cultuurverschillen in een relatie.
Alle onderwerpen rond de bruiloft staan in het overzicht trouwen.
Bronnen
- Damsholt, I. (2020). The Brudevals, ‘Danishness’ and lived reality. Nordic Journal of Dance, 11(1), 16–27. doi.org/10.2478/njd-2020-0003
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.