Rode vlaggen bij daten
Een rode vlag is een waarschuwingsteken: gedrag dat erop kan wijzen dat een contact of relatie ongezond of onveilig wordt. Organisaties als Veilig Thuis, Sense.info, Fier en het ministerie van Justitie en Veiligheid noemen vooral controle, overdreven jaloezie, iemand weghouden bij vrienden en familie, kleineren, intimideren en love bombing: iemand in het begin overladen met aandacht en complimenten om snel grip te krijgen. Eén signaal zegt nog niet alles. Het gaat om een patroon. Onderzoek laat zien dat mensen zulke signalen soms over het hoofd zien, bijvoorbeeld omdat ze graag willen dat het iets wordt.
Wat wordt bedoeld met een rode vlag?
Sense.info, de Nederlandse informatiesite over seks en relaties voor jongeren, vertaalt ‘red flag’ als waarschuwingsteken. In gesprekken over daten wordt het woord voor van alles gebruikt, van iemand die steeds te laat komt tot iemand die dreigt. Daar zit een verschil tussen.
Sommige dingen zijn persoonlijke ‘dealbreakers’: eigenschappen waardoor iemand niet verder wil, maar die niet onveilig zijn. Peter Jonason en collega's onderzochten dat in zes onderzoeken met in totaal meer dan 6.500 deelnemers. Dealbreakers hadden te maken met onaantrekkelijke persoonlijkheidstrekken, een ongezonde leefstijl en verschillende ideeën over seks en relaties. Ze woogen zwaarder bij een vaste relatie dan bij iets kortstondigs. Mensen lieten een dealbreaker ook zwaarder meetellen dan een vergelijkbare positieve eigenschap.
Andere signalen gaan over veiligheid: gedrag waarmee iemand de ander controleert, bang maakt of afhankelijk maakt. Over die signalen gaat dit artikel vooral.
Signalen die organisaties noemen
Veilig Thuis beschrijft signalen van dwingende controle, een vorm van psychisch geweld. Daaronder vallen steeds de behoeften van de ander negeren, chanteren, vernederen, manipuleren zodat het lijkt alsof alles de schuld van de ander is, overmatige jaloezie, steeds willen weten waar iemand is en met wie, ongevraagd in iemands telefoon kijken, isoleren van vrienden en familie, en intimideren. Een uitgebreide uitleg staat in een ongezonde relatie herkennen en controlerend gedrag.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid noemt ook kleinere signalen die al vroeg kunnen opvallen. Iemand moet ‘altijd bereikbaar’ zijn, of de partner belt overdreven vaak of stuurt heel veel berichten. Andere signalen zijn niet alleen naar een afspraak mogen gaan, sociale media laten controleren, of geen eigen beslissingen mogen nemen.
Sense.info beschrijft bezitterig gedrag als jaloezie die zo ver gaat dat iemand zich beperkt voelt in zijn of haar vrijheid, bijvoorbeeld als de ander de hele dag appt om te vragen waar iemand is. Volgens Sense.info is dat geen gezonde situatie. Onder dwang noemt Sense.info onder meer uitschelden, steeds zeggen dat er van alles mis is met iemand, en iemand steeds overhalen tot seks die hij of zij niet wil.
Fier, een organisatie die in heel Nederland hulp biedt bij geweld in afhankelijkheidsrelaties, beschrijft ‘intieme terreur’ als een ernstige vorm van partnergeweld. Kenmerkend is een patroon van controle en dwang: isoleren, vernederen, intimideren, het geld van de ander controleren en dreigen, tot ernstig lichamelijk en seksueel geweld.
Love bombing
Veel aandacht aan het begin hoort bij verliefdheid. Maar overdreven veel aandacht kan ook een manier zijn om iemand aan zich te binden. Dat heet love bombing. Het ministerie van Justitie en Veiligheid beschrijft het zo: de dader probeert het slachtoffer zo snel mogelijk aan zich te binden, zodat het slachtoffer afhankelijk wordt. Sense.info omschrijft ‘lovebomben’ als overdreven veel complimenten in het begin.
Dat patroon komt op meer plekken terug. Over loverboys schrijft Sense.info dat zij eerst heel leuk lijken, dure cadeaus geven en iemand overladen met complimenten. Later vinden ze dat het meisje ‘iets terug mag doen’, en zorgen ze er vaak voor dat ze geen contact meer heeft met familie of vriendinnen. Ook de Fraudehelpdesk noemt het een signaal van datingfraude als een date iemand vanaf het begin overlaadt met complimenten en lieve woorden. Andere signalen zijn dat een date snel via WhatsApp verder wil, niet kan afspreken of (video)bellen, of om geld vraagt. Daarover gaat veilig online daten.
Waarom signalen soms gemist worden
Achteraf lijken waarschuwingssignalen vaak duidelijk. Op het moment zelf ligt dat anders. Onderzoek geeft daar een paar verklaringen voor.
Mensen willen graag verder
Psychologen Samantha Joel en Geoff MacDonald beschrijven een ‘progression bias’: mensen neigen eerder naar beginnen, doorgaan en blijven in een relatie dan naar stoppen. Volgens hen is daten minder een kritische testfase dan vaak gedacht, en zijn mensen minder goed toegerust om een partner die slecht bij hen past af te wijzen dan meestal wordt aangenomen.
Eenzaamheid en zelfbeeld
In twee experimenten van Jonason en collega's kregen deelnemers informatie over mogelijke partners. Na het horen van een dealbreaker wilden ze minder graag een tweede date. Maar mensen met een lager zelfbeeld of meer eenzaamheid stonden meer open voor partners met dealbreakers.
Hechtingsstijl
Onderzoekers lieten 349 studenten 25 gedragingen beoordelen als mogelijke waarschuwingssignalen voor partnergeweld. Studenten met een angstige hechtingsstijl, die vaak bang zijn om verlaten te worden, vonden controlerend gedrag en het in de gaten houden van de partner minder vaak een rode vlag. Bij mannen met een vermijdende hechtingsstijl was het andersom: zij beoordeelden zulk gedrag juist vaker als waarschuwing. Over hechtingsstijlen gaat hechtingsstijlen.
Als alles snel gaat
Het ministerie van Justitie en Veiligheid beschrijft in een verhaal van een ervaringsdeskundige bij Veilig Thuis hoe snel alles in een relatie kan gaan, en hoe iemand de signalen van een onveilige relatie mist. Ook wijst het ministerie erop dat weggaan uit zo'n relatie gevaarlijk kan zijn, en dat daar een plan en een beschermende omgeving voor nodig is.
Waar hulp te vinden is
Veilig Thuis is er voor wie zelf iets meemaakt, voor wie twijfelt en voor wie zich zorgen maakt over iemand anders. Veilig Thuis is gratis, anoniem en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, en via de chat op veiligthuis.nl. Bij direct gevaar: 112. Fier heeft een chat via fier.nl. Bij aanhoudende spanning, slecht slapen of andere klachten kun je terecht bij de huisarts.
Wat juist wijst op een gezond begin, staat in groene vlaggen. Alle artikelen over daten staan in het overzicht daten.
Bronnen
- Sense.info. Online daten. sense.info
- Jonason, P.K., Garcia, J.R., Webster, G.D., Li, N.P. & Fisher, H.E. (2015). Relationship dealbreakers: Traits people avoid in potential mates. Personality and Social Psychology Bulletin, 41(12), 1697–1711. doi.org/10.1177/0146167215609064
- Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl
- Ministerie van Justitie en Veiligheid (27 augustus 2026). Stop femicide: wat kunnen omstanders doen bij huiselijk geweld? rijksoverheid.nl
- Sense.info. Problemen in je relatie. sense.info
- Fier. Kennisbank: huiselijk geweld. fier.nl
- Sense.info. Loverboys. sense.info
- Fraudehelpdesk. Check je date. fraudehelpdesk.nl
- Joel, S. & MacDonald, G. (2021). We’re not that choosy: Emerging evidence of a progression bias in romantic relationships. Personality and Social Psychology Review, 25(4), 317–343. doi.org/10.1177/10888683211025860
- Jonason, P.K., White, K.P., Lowder, A.H. & Al-Shawaf, L. (2022). To see or not to see (again): Dealbreakers and dealmakers in relation to social inclusion. Frontiers in Psychology, 13, 1019272. doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1019272
- Trahair, C., D’Costa, M., Tremblay, P.F. & Saklofske, D.H. (2026). Attachment style and gender in the prediction of discounting red flags in romantic relationships. Journal of Interpersonal Violence. doi.org/10.1177/08862605261426598
- Fier. Home. fier.nl
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.