Intimiteit op latere leeftijd

Veel ouderen zijn seksueel actief en tevreden over hun seksleven. Volgens het CBS was in 2022 27 procent van de 75-plussers in het afgelopen jaar seksueel actief, tegen 16 procent in 2014. Het lichaam verandert wel: opwinding duurt vaak langer, de penis wordt minder stijf, de vagina wordt minder snel vochtig, en ziektes en medicijnen kunnen meespelen. Volgens Thuisarts.nl gaat seks op latere leeftijd vaak meer over ontspannen bij elkaar zijn en aanraken zonder haast. Met klachten kun je terecht bij de huisarts.

Hoeveel ouderen zijn seksueel actief?

Het CBS vroeg mensen van 16 jaar en ouder of ze in het afgelopen jaar seks hadden gehad. Vanaf 55 jaar neemt dat aandeel af. In 2022 gold het voor 70 procent van de 55- tot 65-jarigen, 53 procent van de 65- tot 75-jarigen en 27 procent van de 75-plussers. Alleen bij 75-plussers nam het aandeel tussen 2014 en 2022 toe.

Tussen mannen en vrouwen is een groot verschil. Van de mannen van 75 jaar of ouder was 37 procent seksueel actief, van de vrouwen 18 procent. Volgens het CBS komt dat vooral doordat oudere vrouwen vaker alleen zijn: mannen zijn in een relatie vaak wat ouder, en vrouwen leven gemiddeld langer. Of iemand een partner heeft, maakt veel uit. Van de 75-plussers die samenwonen met een partner was 41 procent seksueel actief, van de 75-plussers zonder samenwonende partner 8 procent.

Een kanttekening: bijna een kwart (24 procent) van de 75-plussers gaf geen antwoord op de vraag. Dat was in deze leeftijdsgroep vaker dan bij jongere mensen.

Cijfers van Rutgers

De Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers ging over mensen tot en met 80 jaar. Van de 70- tot 80-jarigen had 43 procent in het afgelopen halfjaar seks gehad met een partner, en 59 procent had gemasturbeerd. Mannen en vrouwen van 70 tot 80 jaar gaven hun seksleven gemiddeld een 6,9. Dat is vrijwel hetzelfde als jongere leeftijdsgroepen. Ook waren mensen van 70 tot 80 jaar het meest positief over hun eigen lichaam van alle leeftijdsgroepen.

Internationaal onderzoek

Een groot Amerikaans onderzoek onder ruim 3.000 mensen van 57 tot 85 jaar vond een vergelijkbaar patroon: seksuele activiteit nam af met de leeftijd, en vrouwen waren op elke leeftijd minder vaak actief dan mannen. Ze hadden ook minder vaak een partner. Ongeveer de helft van de seksueel actieve deelnemers had minstens één seksueel probleem waar ze last van hadden. Bij vrouwen ging het vooral om weinig zin, een droge vagina en niet klaarkomen, bij mannen om erectieproblemen. Toch had maar 38 procent van de mannen en 22 procent van de vrouwen sinds hun vijftigste met een arts over seks gepraat.

Een Engels onderzoek onder ruim 6.000 mensen van 50 tot boven de 90 zag dat een flinke minderheid tot op hoge leeftijd seksueel actief blijft. Seksuele problemen kwamen vaak voor, maar veel minder mensen maakten zich er ook zorgen over.

Lichamelijke veranderingen volgens Thuisarts.nl

Zin

Volgens Thuisarts.nl hoeft de zin in seks met de leeftijd niet te veranderen, maar wordt die vaak wel wat minder. Dat noemt de site een natuurlijk proces. Ook ziektes zoals depressie, kanker, diabetes, hart- en vaatziekten en longziektes, pijn in gewrichten of spieren, minder energie, urineverlies, rouw en sommige medicijnen kunnen de zin verminderen. Ouderen raken volgens Thuisarts.nl vaker opgewonden door aanraken en knuffelen, en minder door seksuele beelden of fantasieën.

Bij mannen

Bij ouder worden wordt de penis vaak minder stijf bij opwinding, en is er meer tijd en prikkeling nodig. Volgens Thuisarts.nl is dat normaal. Ook onzekerheid na een keer dat het niet lukte, roken, veel alcohol, overgewicht, weinig bewegen, ziektes en operaties, bijvoorbeeld aan de prostaat, kunnen meespelen. Sommige medicijnen hebben erectieproblemen als bijwerking, zoals bepaalde plaspillen, medicijnen tegen depressie en angst, kalmerende middelen en sommige prostaatmedicijnen. Klaarkomen kan minder intens worden.

Bij vrouwen

In en na de overgang veranderen de hormonen. Volgens Thuisarts.nl kunnen vrouwen dan net zo opgewonden raken als daarvoor, maar duurt het vaak langer. Het duurt ook langer voordat de vagina vochtig wordt. Als de vagina nog niet vochtig genoeg is, kan dat irritatie of pijn geven. De binnenkant van de vagina wordt in de overgang dunner en minder soepel. Ook ziektes en operaties aan borsten, eierstokken, baarmoeder of vagina kunnen de seks beïnvloeden. Meer over de overgang in een relatie staat bij relatie en overgang.

Wat seks kan zijn

Thuisarts.nl beschrijft dat seks voor ouderen vaak fijn is zonder dat de penis of een dildo in de vagina of anus gaat. Het kan meer gaan over ontspannen bij elkaar zijn, aandacht voor elkaar, elkaar aanraken zonder haast en gevoelens. Ouderen die weinig of geen seks hebben, zijn daar volgens Thuisarts.nl vaak ook heel tevreden mee. Hoe zin en intimiteit veranderen in relaties die lang duren, staat bij intimiteit in een lange relatie.

Wat Thuisarts.nl adviseert

Thuisarts.nl adviseert om met de partner te praten over veranderingen, zodat beiden weten of het voor de ander een probleem is. Wie er wel iets aan wil veranderen, kan volgens de site op een rij zetten wat er speelt: een veranderd lichaam, pijn, een ziekte, medicijnen, rouw of somberheid. Soms helpen volgens Thuisarts.nl kleine veranderingen al, zoals een andere houding of een glijmiddel. Over seks bij een ziekte gaat intimiteit en ziekte.

Intimiteit in de zorg

Rutgers wijst erop dat intimiteit en seksualiteit ook belangrijk blijven als iemand zorg nodig heeft of in een verpleeghuis woont. Dat is niet altijd makkelijk. Rutgers noemt als belemmeringen een gebrek aan privacy in een verpleeghuis, het gebruik van medicijnen, ongemak en onwetendheid bij zorgprofessionals, en een gebrek aan beleid bij zorgorganisaties. Rutgers werkt samen met Vilans en zorgorganisaties om de aandacht hiervoor in de ouderenzorg te verbeteren.

Een nieuwe liefde

Ook op latere leeftijd ontstaan nieuwe relaties. Hoe dat voelt en wat erbij komt kijken, zoals wonen en geld, staat bij verliefd op latere leeftijd. Bij een nieuwe partner kan ook een soa-test aan de orde zijn: volgens Soa Aids Nederland kunnen twee mensen die met elkaar zonder condoom seks willen, allebei eerst een soa-test doen.

Waar je terechtkunt

Volgens Thuisarts.nl is de huisarts gewend om over seks te praten. Wie het moeilijk vindt om erover te beginnen, kan dat volgens de site ook eerst tegen de huisarts zeggen. De huisarts kan uitleg en advies geven, een behandeling geven of doorverwijzen naar bijvoorbeeld een specialist, een seksuoloog of een bekkenfysiotherapeut. Bij somberheid na een verlies of bij rouw kun je ook bij de huisarts terecht.

Meer over seks, nabijheid en verbinding staat in het overzicht intimiteit.

Bronnen

CBS (17 maart 2023). Toename seksuele activiteit onder 75-plussers. cbs.nl
De Graaf, H., Kraan, Y., Oldenhof, A. & Joemmanbaks, F. (2024). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
Lindau, S.T., Schumm, L.P., Laumann, E.O., Levinson, W., O'Muircheartaigh, C.A. & Waite, L.J. (2007). A study of sexuality and health among older adults in the United States. New England Journal of Medicine, 357(8), 762–774. doi.org/10.1056/NEJMoa067423
Lee, D.M., Nazroo, J., O'Connor, D.B., Blake, M. & Pendleton, N. (2016). Sexual health and well-being among older men and women in England: Findings from the English Longitudinal Study of Ageing. Archives of Sexual Behavior, 45(1), 133–144. doi.org/10.1007/s10508-014-0465-1
Thuisarts.nl. Ik wil weten hoe seks kan veranderen als ik ouder word. thuisarts.nl/seks/ik-wil-weten-hoe-seks-kan-veranderen-als-ik-ouder-word
Thuisarts.nl. Ik heb pijn bij vrijen (vrouw). thuisarts.nl/pijn-bij-ingang-vagina/ik-heb-pijn-bij-vrijen-vrouw
Rutgers. Intimiteit en seksualiteit bij ouderen. rutgers.nl
Soa Aids Nederland. Wanneer doe je een soa-test? soaaids.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.