Verschil in zin

Bijna elk stel krijgt er een keer mee te maken: de een heeft vaker of op andere momenten zin in seks dan de ander. Dat is geen teken dat een relatie niet goed is. Zin in seks schommelt bij iedereen. Onderzoek laat zien dat vooral de manier waarop een stel met het verschil omgaat, bepaalt hoeveel last ze ervan hebben. Spanning ontstaat vaak als er niet over wordt gepraat, als een van beiden zich onder druk gezet voelt, of als de ander zich steeds afgewezen voelt.

Hoe vaak komt het voor?

Hoeveel stellen precies een verschil in zin hebben, is in Nederland niet goed bekend. Wel zijn er cijfers die laten zien hoe gewoon het is. In de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers was minder dan de helft (48 procent) van de 25-plussers die de afgelopen vijf jaar seks hadden tevreden over hoe vaak ze seks hadden. Van alle onderdelen van hun seksleven waren mensen hier het minst tevreden over. Twintig procent van de mannen en 15 procent van de vrouwen was er ontevreden over.

Zin schommelt ook gewoon. In hetzelfde onderzoek had 32 procent van de mannen en 52 procent van de vrouwen die het afgelopen jaar seks hadden, in dat jaar minstens drie maanden weinig of geen zin in seks. Als de zin van de een daalt en die van de ander niet, ontstaat er vanzelf een verschil. De onderzoekers Mark en Lasslo beschrijven zin in seks daarom als iets wat bij iedereen opkomt en wegzakt, ook binnen dezelfde relatie.

Wat een verschil in zin met een relatie kan doen

Een verschil in zin raakt vaak aan gevoelens die verder gaan dan seks. Degene die meer zin heeft, kan zich afgewezen of ongewenst voelen. Degene die minder zin heeft, kan zich schuldig voelen, of het gevoel krijgen dat hij of zij ‘het probleem’ is.

Dat kan elkaar versterken. Thuisarts.nl beschrijft hoe dat werkt: als je partner meer zin heeft en dat vaak laat merken, kun je daardoor juist steeds minder zin krijgen. Uit de Monitor Seksuele Gezondheid blijkt bovendien dat 26 procent van de mannen en 8 procent van de vrouwen weleens heeft aangedrongen of gezeurd om seks te kunnen hebben.

Onderzoek onder 1.054 getrouwde stellen liet zien dat mensen bij wie de gewenste en de werkelijke hoeveelheid seks verder uit elkaar lagen, minder tevreden waren over hun relatie en meer ruzie hadden. Een ander onderzoek, onder 133 stellen, trok een belangrijke conclusie: het is zinvoller om te kijken naar hoe een stel samen met het verschil omgaat, dan alleen naar degene met ‘te weinig’ zin.

Mogelijke oorzaken

Er is geen ‘juiste’ hoeveelheid seks, en een verschil heeft niet altijd een oorzaak die opgelost moet worden. Wel kan minder zin veel achtergronden hebben. Thuisarts.nl noemt onder meer stress, vermoeidheid, somberheid, pijn, bepaalde medicijnen, zorgen over je lichaam en problemen in de relatie. Vaak spelen meerdere dingen tegelijk. Sense.info noemt daarnaast seks die de laatste keren niet fijn was, of je gekwetst of boos voelen op je partner. Volgens Sense.info merken mensen in een langere relatie vaak pas na een tijd dat hun behoefte aan seks niet hetzelfde is. Over een eigen afname in zin gaat minder zin in seks.

Hoe stellen ermee omgaan, volgens onderzoek

De onderzoekers Vowels en Mark vroegen 229 mensen in een langere relatie hoe ze met een verschil in zin omgingen. Ze vonden zeventien manieren, in vijf groepen: niets doen of afwachten, erover praten, iets alleen doen (zoals masturberen), iets samen doen (zoals een andere vorm van seks of op een andere manier lichamelijk dicht bij elkaar zijn), en toch seks hebben.

Masturberen werd het vaakst genoemd. Mensen die het samen met hun partner aanpakten, waren gemiddeld tevredener over seks en over de relatie dan mensen die het in hun eentje oplosten. Niets doen hing samen met minder tevredenheid over seks dan alle andere aanpakken. Het ging om één meting, dus oorzaak en gevolg zijn niet zeker.

Wat Thuisarts.nl adviseert

Thuisarts.nl adviseert stellen om tijd voor elkaar te maken, om te praten en naar elkaar te luisteren. Lijkt het leven te druk voor seks, dan adviseert Thuisarts.nl om seks te plannen. Ook noemt de site het afwisselen van zoenen met strelen of masseren, eerst zonder de geslachtsdelen of borsten aan te raken. Dat kan druk wegnemen. Sense.info noemt het uitleggen aan je partner wat bij jou werkt om zin te krijgen. Over het gesprek zelf gaat praten over seks, over nabijheid zonder seks intimiteit zonder seks.

Seks uit plicht of om ruzie te vermijden

In het onderzoek van Vowels en Mark gaven sommige mensen aan dat hun zin pas kwam als ze al begonnen waren. Anderen hadden seks om de ander niet te kwetsen of uit een gevoel van plicht. Onderzoek van Emily Impett en collega's liet zien dat seks uit vermijdende motieven, zoals ruzie of teleurstelling willen voorkomen, samenhing met minder welzijn en een minder goede relatie, juist ook op langere termijn. Seks met zin, om plezier of nabijheid, hing samen met meer welzijn.

Volgens de Wet seksuele misdrijven moet seks altijd vrijwillig zijn, ook binnen een vaste relatie. Meer daarover staat in wederzijdse instemming.

Waar hulp te vinden is

Met seksuele klachten en problemen rond zin kun je terecht bij de huisarts. Volgens Thuisarts.nl is de huisarts gewend om hierover te praten. De huisarts kan advies of een behandeling geven, en zo nodig doorverwijzen, bijvoorbeeld naar een seksuoloog. Hoe dat werkt, staat in een seksuoloog inschakelen.

Wie zich onder druk gezet voelt om seks te hebben, of bij wie over de grens heen wordt gegaan, kan terecht bij Veilig Thuis. Dat is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.

Meer over seks, aanraking en nabijheid staat in het overzicht intimiteit.

Bronnen

De Graaf, H., Kraan, Y., Oldenhof, A. & Joemmanbaks, F. (2024). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
Thuisarts.nl. Ik heb minder zin in seks. thuisarts.nl/minder-zin-in-seks/ik-heb-minder-zin-in-seks
Sense.info. Geen zin in seks. sense.info/nl/seks/seksuele-problemen/geen-zin-seks
Mark, K.P. & Lasslo, J.A. (2018). Maintaining sexual desire in long-term relationships: A systematic review and conceptual model. The Journal of Sex Research, 55(4–5), 563–581. doi.org/10.1080/00224499.2018.1437592
Willoughby, B.J., Farero, A.M. & Busby, D.M. (2014). Exploring the effects of sexual desire discrepancy among married couples. Archives of Sexual Behavior, 43(3), 551–562. doi.org/10.1007/s10508-013-0181-2
Mark, K.P. & Murray, S.H. (2012). Gender differences in desire discrepancy as a predictor of sexual and relationship satisfaction in a college sample of heterosexual romantic relationships. Journal of Sex & Marital Therapy, 38(2), 198–215. doi.org/10.1080/0092623X.2011.606877
Vowels, L.M. & Mark, K.P. (2020). Strategies for mitigating sexual desire discrepancy in relationships. Archives of Sexual Behavior, 49(3), 1017–1028. doi.org/10.1007/s10508-020-01640-y
Impett, E.A., Peplau, L.A. & Gable, S.L. (2005). Approach and avoidance sexual motives: Implications for personal and interpersonal well-being. Personal Relationships, 12(4), 465–482. doi.org/10.1111/j.1475-6811.2005.00126.x
Rijksoverheid. Wet seksuele misdrijven. rijksoverheid.nl
Veilig Thuis. Bel Veilig Thuis: 0800-2000. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.