Wat is een gezonde relatie?

Een gezonde relatie is volgens Nederlandse organisaties en relatieonderzoek een relatie waarin partners zich veilig voelen, elkaar respecteren en allebei hun eigen leven en grenzen houden. Ruzie of onenigheid komt ook in gezonde relaties voor. Het verschil zit vooral in hoe partners daarmee omgaan, en of ze zich begrepen voelen. Grote onderzoeken noemen daarnaast waardering, het gevoel dat de ander zich inzet voor de relatie, en tevredenheid over seks als kenmerken die samengaan met een goede relatie. Controle, angst en vernedering horen er volgens Veilig Thuis niet bij.

Wat organisaties noemen

Sense.info, een Nederlandse site over seks en relaties, noemt tien punten die bij een goede relatie horen. Daarin staan onder meer: lief zijn voor elkaar, elkaar complimenten geven, met elkaar praten, je mening geven en elkaars mening respecteren. Sense.info noemt ook dingen niet opkroppen, je grens aangeven, de ander niet kwetsen, samen leuke dingen doen en je eigen leven houden.

In die lijst zitten twee kanten. De ene kant gaat over verbinding: aandacht, waardering, praten en samen plezier hebben. De andere kant gaat over ruimte voor jezelf: een eigen mening, eigen grenzen en een eigen leven naast de relatie. Een gezonde relatie gaat in deze beschrijving dus niet over volledig samensmelten.

Rutgers ontwikkelde de lessenreeks Happy2gether voor jongeren. Daarin staan vragen centraal als ‘Wat is een leuke relatie?’ en ‘Wanneer is een relatie niet oké?’. Rutgers spreekt daarbij van ‘leuke (veilige)’ en ‘niet-leuke (onveilige)’ relaties. Volgens Rutgers heeft ruim één op de vijf jongeren te maken met geweld door een partner of ex. Door met jongeren te praten over veilige en onveilige relaties, ontdekken ze volgens Rutgers hoe ze gezonde relaties aangaan en onderhouden.

Wat onderzoek zegt over goede relaties

In 2020 bundelden onderzoekers uit 29 onderzoeksgroepen hun gegevens: 43 onderzoeken waarin stellen langere tijd werden gevolgd. Met een computeranalyse zochten ze welke factoren het best voorspelden hoe goed mensen hun relatie vonden. De belangrijkste factoren die over de relatie zelf gingen, waren:

  • het gevoel dat de partner zich inzet voor de relatie;
  • waardering voor de partner;
  • tevredenheid over seks;
  • het gevoel dat de partner tevreden is;
  • weinig conflict.

Ook persoonlijke factoren speelden mee, zoals tevredenheid met het leven in het algemeen en somberheid. Opvallend was dat vooral telde hoe iemand zelf de relatie beleefde. Wat de partner over de relatie rapporteerde, voegde weinig toe. En hoe een relatie in de loop van de tijd beter of slechter werd, bleek nauwelijks te voorspellen. Een relatie is dus niet uit te rekenen met een checklist.

Ruzie hoort erbij

Een gezonde relatie is geen relatie zonder conflict. Uit het bekende onderzoek van John Gottman, die 130 pas getrouwde stellen zes jaar volgde, bleek dat boosheid op zich geen schade deed aan het huwelijk. Bij de stellen bij wie het goed ging, zagen de onderzoekers wel zachtheid, mededogen en partners die elkaar konden kalmeren. Meer daarover staat in ruzie in een relatie.

Psychologen Amie Gordon en Serena Chen onderzochten in zeven studies wanneer conflict schaadt. Bij mensen die zich weinig begrepen voelden door hun partner, ging meer conflict samen met minder tevredenheid over de relatie. Bij mensen die zich wel begrepen voelden, was dat verband er niet. Dat gold in vragenlijsten, in experimenten, in het dagelijks leven en bij stellen die in het lab een ruzie bespraken. Zich begrepen voelen leek volgens de onderzoekers een signaal dat de partner om de relatie geeft. Hoe partners met elkaar praten, staat in communicatie in je relatie.

Eigen ruimte en grenzen

In de beschrijving van Sense.info horen een eigen mening, eigen grenzen en een eigen leven bij een goede relatie. In die beschrijving horen ‘nee’ zeggen tegen iets wat je niet wilt en tijd met vrienden gewoon bij een relatie. Over het aangeven en respecteren van grenzen, ook bij intimiteit, gaat grenzen aangeven.

Waar het ongezond wordt

Veilig Thuis beschrijft dwingende controle als een vorm van psychisch geweld die vaak verborgen blijft. Volgens Veilig Thuis kan ‘wat begint als liefde’ ongemerkt veranderen in controle, angst en afhankelijkheid. Voorbeelden die Veilig Thuis noemt:

  • je behoeften, gevoelens of wensen negeren;
  • chantage met geheimen of emoties;
  • vernederen, ook waar anderen bij zijn;
  • manipuleren, zodat jij het gevoel krijgt dat het jouw schuld is;
  • overdreven jaloezie en steeds controleren waar je bent of met wie je contact hebt;
  • zonder toestemming je telefoon of mail lezen;
  • je isoleren van vrienden en familie;
  • bedreigen of bang maken.

Dit staat haaks op de kenmerken die hierboven staan: geen ruimte voor een eigen leven, geen respect voor grenzen en geen veiligheid. Meer over de signalen staat in een ongezonde relatie herkennen.

Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem. Via veiligthuis.nl kun je ook anoniem chatten. Bij direct gevaar: 112. Ook de huisarts is een plek waar je hiermee terecht kunt.

Op deze site staat ook de relatie-check, een vragenlijst over hoe een relatie ervoor staat. Meer artikelen staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. Sense.info. 10 tips voor een goede relatie. sense.info
  2. Rutgers (17 februari 2022). Nieuwe online cursus ‘Happy2gether’ voorkomt relatiegeweld. rutgers.nl
  3. Joel, S., Eastwick, P.W., Allison, C.J., et al. (2020). Machine learning uncovers the most robust self-report predictors of relationship quality across 43 longitudinal couples studies. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(32), 19061–19071. doi.org/10.1073/pnas.1917036117
  4. University of Washington (20 februari 1998). Husband's willingness to be influenced by wife, share power are key predictors of newlywed happiness, stability, UW study shows. Over: Gottman, J.M., Coan, J., Carrère, S. & Swanson, C. (1998), Journal of Marriage and the Family, 60(1), 5–22. washington.edu
  5. Gordon, A.M. & Chen, S. (2016). Do you get where I’m coming from? Perceived understanding buffers against the negative impact of conflict on relationship satisfaction. Journal of Personality and Social Psychology, 110(2), 239–260. doi.org/10.1037/pspi0000039
  6. Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen