Een relatiepauze

Een relatiepauze is een periode waarin partners tijdelijk uit elkaar gaan, zonder dat de relatie definitief voorbij is. Vaak is het doel om tot rust te komen of om te kijken of de relatie nog verder kan. Naar pauzes zelf is weinig onderzoek gedaan. Er is meer bekend over ‘aan-uit-relaties’, waarin partners uit elkaar gaan en weer bij elkaar komen. Dat komt veel voor, maar in onderzoek hangt het ook samen met meer onzekerheid, minder tevredenheid en meer psychische klachten.

Wat een pauze inhoudt

Een vaste vorm is er niet. Het kan gaan om een paar weken geen contact, maar ook om een tijd apart wonen met af en toe een gesprek. Wat wel en niet ‘mag’ tijdens een pauze, verschilt dus per stel.

In een onderzoek uit 2025 interviewden onderzoekers 69 mensen die een pauze in hun relatie hadden genomen. Ze zagen vier punten waarop pauzes van elkaar verschilden:

of en hoe partners tijdens de pauze contact hadden;
of ze afspraken hadden gemaakt over grenzen;
hoe ze zich tijdens de pauze tegenover elkaar en anderen gedroegen;
of de beslissing om een pauze te nemen van beiden kwam of van één van de twee.

Waarom stellen een pauze nemen

De deelnemers noemden verschillende redenen: te weinig tijd, stress, problemen met de partner of met de relatie, persoonlijke redenen, en soms eigenlijk de wens om het uit te maken. Ze merkten zowel positieve als negatieve veranderingen door de pauze. Tijdens de pauze probeerden ze ook uit te maken of ze samen verder wilden. Volgens de onderzoekers lijkt een pauze in veel opzichten op een breuk. Het verschil is de hoop dat de relatie erna beter wordt.

Een pauze kan ook gaan over meer ruimte voor jezelf binnen de relatie. Over ruimte zonder uit elkaar te gaan, gaat eigen ruimte in een relatie.

Aan-uit-relaties

Onder aan-uit-relaties verstaan onderzoekers relaties die een of meer keren uitgaan en daarna weer aangaan.

Hoe vaak het voorkomt

In een onderzoek van Dailey en collega's uit 2009 onder 445 Amerikaanse studenten had bijna twee derde ooit een aan-uit-relatie gehad. In een ander onderzoek onder 792 jongvolwassenen die met iemand gingen of samenwoonden, had bijna de helft het een keer uitgemaakt en het daarna weer goedgemaakt. Van de mensen die uit elkaar gingen, bleef meer dan de helft nog seks hebben met de ex.

Ook bij stellen die samenwonen of getrouwd zijn, komt het voor. In een landelijke steekproef had meer dan een derde van de samenwonende stellen en een vijfde van de getrouwde stellen in hun huidige relatie weleens een breuk gehad die later werd hersteld.

Wat onderzoek ziet bij aan-uit-relaties

Mensen in een aan-uit-relatie noemden minder positieve dingen, zoals liefde en begrip van de partner. Ze noemden vaker negatieve dingen, zoals communicatieproblemen en onzekerheid. Hoe vaker een relatie was hersteld, hoe meer negatieve en hoe minder positieve kanten mensen noemden.

Bij samenwonende en getrouwde stellen die eerder uit elkaar waren geweest, was de kans op nieuwe breuken groter. Ze ervoeren ook meer onzekerheid over de toekomst, minder tevredenheid en meer drempels om de relatie echt te beëindigen.

In onderzoek onder 545 mensen in relaties van hetzelfde en van verschillend geslacht hing het steeds opnieuw uit elkaar gaan en weer bij elkaar komen samen met meer klachten van somberheid en angst. Dat gold ongeacht het type relatie. Een vervolgmeting over vijftien maanden liet ook een verband zien met hoe die klachten veranderden.

Waarom partners weer bij elkaar komen

In een kwalitatief onderzoek beschreven partners waarom ze uit elkaar gingen en waarom ze weer bij elkaar kwamen. Weer bij elkaar komen gebeurde onder meer na teleurstellende ervaringen met andere partners, en als het na de breuk beter leek te gaan. Contact na de breuk en onzekerheid over de status van de relatie speelden ook mee. Volgens de onderzoekers betekende een breuk voor deze stellen niet het einde van de band, maar een nieuwe invulling ervan.

Apart wonen binnen een huwelijk

Ook getrouwde stellen gaan soms tijdelijk apart wonen, zonder te weten hoe het afloopt. Onderzoekers interviewden twintig mensen die zo'n onduidelijke scheiding meemaakten. Zij beschreven de relatie in die periode als onduidelijk, de situatie als iets wat ze grotendeels voor zich hielden, en als eenzaam. Ze zagen ook voordelen. Tegelijk vonden ze dat zo'n situatie niet eindeloos kan duren, en de afloop was onzeker.

Scheiding van tafel en bed

Een pauze die partners onderling afspreken, is geen juridische regeling. Voor getrouwde stellen bestaat wel een officiële vorm van apart leven: scheiding van tafel en bed. Volgens de Rijksoverheid leven partners dan apart, maar blijven ze wettelijk getrouwd. Het wordt genoemd als oplossing voor mensen van wie het geloof een echtscheiding niet toestaat. Er moet dan wel veel geregeld worden, zoals het verdelen van spullen en, bij kinderen onder de 18, een ouderschapsplan. Wil een van beiden daarna toch scheiden, dan moeten ze volgens de Rijksoverheid minstens drie jaar gescheiden van tafel en bed hebben geleefd. Dat is de regel in 2026. Individuele situaties verschillen; de Rijksoverheid en Het Juridisch Loket hebben de details. Wat een echtscheiding inhoudt, staat bij scheiden.

Na de pauze

Een pauze eindigt op verschillende manieren. Sommige stellen gaan samen verder, sommige maken het definitief uit, en bij andere blijft het lang onduidelijk. Wie twijfelt over de relatie, vindt meer bij twijfelen aan je relatie. Over helemaal geen contact meer met een ex gaat geen contact.

Bij somberheid, slecht slapen of veel piekeren kun je terecht bij je huisarts. Anoniem praten kan bij de MIND Hulplijn (0900-1450). Voelt de relatie onveilig, dan is Veilig Thuis gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112. Meer over moeilijke periodes staat in het overzicht relatieproblemen.

Bronnen

Soloway, T.S., Gica, R. & Langlais, M.R. (2025). To break or not to break? Understanding the motivations and consequences of taking breaks in romantic relationships. Journal of Couple & Relationship Therapy, 24(1), 1–23. doi.org/10.1080/15332691.2024.2406828
Dailey, R.M., Pfiester, A., Jin, B., Beck, G. & Clark, G. (2009). On-again/off-again dating relationships: How are they different from other dating relationships? Personal Relationships, 16(1), 23–47. doi.org/10.1111/j.1475-6811.2009.01208.x
Dailey, R.M., Rossetto, K.R., Pfiester, A. & Surra, C.A. (2009). A qualitative analysis of on-again/off-again romantic relationships: ‘It’s up and down, all around’. Journal of Social and Personal Relationships, 26(4), 443–466. doi.org/10.1177/0265407509351035
Halpern-Meekin, S., Manning, W.D., Giordano, P.C. & Longmore, M.A. (2013). Relationship churning in emerging adulthood: On/off relationships and sex with an ex. Journal of Adolescent Research, 28(2), 166–188. doi.org/10.1177/0743558412464524
Vennum, A., Lindstrom, R., Monk, J.K. & Adams, R. (2014). ‘It’s complicated’. Journal of Social and Personal Relationships, 31(3), 410–430. doi.org/10.1177/0265407513501987
Monk, J.K., Ogolsky, B.G. & Oswald, R.F. (2018). Coming out and getting back in: Relationship cycling and distress in same- and different-sex relationships. Family Relations, 67(4), 523–538. doi.org/10.1111/fare.12336
Monk, J.K., Ogolsky, B.G. & Maniotes, C.R. (2022). On–off relationship instability and distress over time in same- and different-sex relationships. Family Relations, 71(2), 630–643. doi.org/10.1111/fare.12614
Crabtree, S.A. & Harris, S.M. (2020). The lived experience of ambiguous marital separation: A phenomenological study. Journal of Marital and Family Therapy, 46(3), 385–398. doi.org/10.1111/jmft.12419
Rijksoverheid. Op welke manieren kan ik scheiden? rijksoverheid.nl
MIND Hulplijn. mindhulplijn.nl
Veilig Thuis. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.