Vreemdgaan
Vreemdgaan is iets doen met een ander wat ingaat tegen de afspraken in een relatie. Voor de meeste mensen gaat het om seks of zoenen, maar ook geheim, intiem contact kan als vreemdgaan voelen. Hoe vaak het voorkomt, is lastig te meten. Rutgers-cijfers geven alleen een ruwe indicatie. Onderzoek naar de redenen laat zien dat die sterk verschillen: soms ligt het aan de relatie, soms aan de situatie. Na een ontdekking spelen vaak heftige emoties. En als er onveilige seks is geweest, adviseert Soa Aids Nederland een soa-test.
Wat telt als vreemdgaan?
Daar is geen vaste regel voor. Wat in de ene relatie heel normaal is, is in de andere een groot verraad. Het gaat om wat twee partners hebben afgesproken, of wat ze allebei vanzelfsprekend vonden.
Onderzoekers maakten een vragenlijst om te meten wat mensen als ontrouw zien. Ze vonden vier soorten gedrag: seksueel gedrag, gedrag online of via de telefoon, emotioneel en liefdevol gedrag met een ander, en dingen die iemand in zijn of haar eentje doet.
Over seksueel gedrag waren de deelnemers het het meest eens: dat is ontrouw. Bij de andere drie soorten liepen de meningen meer uiteen. Mannen waren gemiddeld wat ruimer in hun oordeel dan vrouwen. Daardoor kan de een iets onschuldig vinden waar de ander zich bedrogen door voelt. Over contact dat vooral emotioneel is, gaat emotioneel vreemdgaan.
Hebben partners afgesproken dat seks met anderen mag, dan is dat geen vreemdgaan. Ook in een open relatie kunnen afspraken worden geschonden, bijvoorbeeld over veilig vrijen of over wat partners elkaar vertellen.
Hoe vaak komt het voor?
Precieze cijfers zijn er niet. Niet iedereen geeft het in een vragenlijst toe, en iedereen bedoelt er iets anders mee.
Een aanwijzing komt uit de Monitor Seksuele Gezondheid van Rutgers. Daarvoor werden ruim 15.000 mensen van 18 tot 80 jaar ondervraagd. Het rapport beschrijft de situatie in 2023. Van de mensen met een vaste partner had 6 procent van de mannen en 3 procent van de vrouwen in het afgelopen halfjaar meer dan één sekspartner.
Dat is niet hetzelfde als vreemdgaan. Mensen in een open relatie tellen ook mee, en ook wie in dat halfjaar een nieuwe partner kreeg. Andersom zit vreemdgaan zonder seks, of langer dan een halfjaar geleden, er niet in. Het cijfer is dus een ruwe indicatie, niet het ‘echte’ aantal. Cijfers uit commerciële peilingen of van datingsites gaan ook rond, maar die zeggen weinig over Nederland als geheel.
Waarom gaan mensen vreemd?
Er is niet één reden. Onderzoekers vroegen 495 mensen die waren vreemdgegaan naar hun motieven. Ze zagen grofweg twee soorten.
Redenen in de relatie
Sommige mensen gingen vreemd uit boosheid op hun partner of omdat ze zich niet meer geliefd voelden. Bij die redenen duurde de affaire vaker lang en ging de vaste relatie vaker uit.
Redenen in de situatie
Anderen gingen vreemd omdat ze gestrest waren of te veel hadden gedronken. Die affaires waren vaker kort, werden minder vaak opgebiecht en leidden minder vaak tot een breuk.
Een slechte relatie is dus niet altijd de oorzaak. In ander onderzoek, onder mensen die zelf actief een affaire zochten via een website, bleek ontevredenheid over de relatie geen grote drijfveer. Vreemdgaan van een partner zegt dus niet automatisch iets over degene die bedrogen is.
Over verliefd worden op een ander tijdens een relatie gaat verliefd op een ander terwijl je een relatie hebt.
Na de ontdekking
Ontdekken dat een partner is vreemdgegaan, kan voelen alsof de grond wegzakt. Boosheid, verdriet, schaamte en verwarring wisselen elkaar vaak af.
Mogelijke uitkomsten
Er is niet één goede afloop. Sommige stellen gaan uit elkaar. Andere stellen besluiten samen verder te gaan en werken aan het herstel van vertrouwen. Weer anderen nemen eerst tijd en ruimte voordat ze een besluit nemen. Wat er bekend is over samen verder gaan, en welke rol eerlijkheid en het stoppen van het contact met de ander daarin spelen, staat bij verder na ontrouw. Sommige stellen schakelen daarbij relatietherapie in.
Waar hulp te vinden is
Bij aanhoudend slecht slapen, somberheid of piekeren kun je terecht bij je huisarts. Anoniem praten kan bij de MIND Hulplijn (0900-1450). Bij gedachten aan zelfmoord is 113 Zelfmoordpreventie bereikbaar: gratis bellen via 113 of chatten via 113.nl.
Vreemdgaan en soa's
Als er bij vreemdgaan seks zonder condoom is geweest, kan een soa worden doorgegeven, ook aan de vaste partner. Bij wisselende partners adviseert Soa Aids Nederland om ook zonder klachten af en toe te testen, vooral als er niet of niet altijd een condoom wordt gebruikt.
Soa Aids Nederland adviseert een soa-test als iemand seks heeft gehad zonder condoom en denkt misschien een soa te hebben. Ook als iemand met wie je seks hebt of had een soa heeft, kun je die volgens Soa Aids Nederland zelf ook hebben. Dat geldt dus zowel voor degene die is vreemdgegaan als voor de vaste partner.
Waar een soa-test kan
- Bij de huisarts. Wat je met de huisarts bespreekt, blijft geheim. Volgens Soa Aids Nederland betaal je de test bij de huisarts zelf: de kosten gaan van je eigen risico af.
- Bij de GGD. Daar is een soa-test gratis en anoniem, maar niet voor iedereen. Het is bedoeld voor mensen met een grotere kans op een soa, bijvoorbeeld mensen onder de 25, mensen met klachten en mensen van wie de partner een soa heeft. De eigen GGD weet wie er terecht kan.
- Thuistest. Die is online of bij de apotheek te koop, vanaf ongeveer 35 euro.
Een gewone soa-test controleert volgens Soa Aids Nederland niet op herpes of genitale wratten. Welke tests bij een situatie passen, bespreekt de huisarts of de GGD. Over praten over soa's met een partner gaat soa's bespreken.
Meer over vertrouwen, ruzie en moeilijke periodes staat in het overzicht relatieproblemen.
Bronnen
- Thompson, A.E. & O’Sullivan, L.F. (2016). Drawing the line: The development of a comprehensive assessment of infidelity judgments. The Journal of Sex Research, 53(8), 910–926. doi.org/10.1080/00224499.2015.1062840
- De Graaf, H., Kraan, Y., Oldenhof, A. & Joemmanbaks, F. (2024). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
- Selterman, D., Garcia, J.R. & Tsapelas, I. (2020). What do people do, say, and feel when they have affairs? Associations between extradyadic infidelity motives with behavioral, emotional, and sexual outcomes. Journal of Sex & Marital Therapy. doi.org/10.1080/0092623x.2020.1856987
- Selterman, D., Joel, S. & Dale, V. (2023). No remorse: Sexual infidelity is not clearly linked with relationship satisfaction or well-being in Ashley Madison users. Archives of Sexual Behavior, 52(6), 2561–2573. doi.org/10.1007/s10508-023-02573-y
- Soa Aids Nederland. Wanneer doe je een soa-test? soaaids.nl
- Soa Aids Nederland. Wat kost een soa-test? soaaids.nl
- Soa Aids Nederland. De afspraak met je dokter. soaaids.nl
- 113 Zelfmoordpreventie. Home. 113.nl
- MIND. Tips bij relatieproblemen. wijzijnmind.nl (pdf)
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.