Verder na ontrouw

Na ontrouw gaan sommige stellen uit elkaar en blijven andere samen. Onderzoek onder stellen in relatietherapie laat zien dat stellen na een affaire vaak meer in de knel zitten als ze beginnen, maar daarna gemiddeld net zo goed vooruitgaan als andere stellen. Wel lopen de uitkomsten sterk uiteen: een deel van de stellen herstelt, een ander deel gaat alsnog uit elkaar. Vergeving en het langzaam herstellen van vertrouwen komen in onderzoek steeds terug. De mogelijkheden lopen van samen verder, met of zonder hulp, tot eerst afstand nemen of uit elkaar gaan.

De eerste periode na een ontdekking

De ontdekking van ontrouw is voor veel mensen een schok. In een overzichtsartikel uit 2023 noemen de psychologen Ami Rokach en Sybil Chan gevoelens als extreme boosheid, verraad, onzekerheid, woede, schaamte, schuld, jaloezie en verdriet. Ze halen onderzoek aan waarin mensen last hadden van beelden en herinneringen die zich opdrongen, en van eindeloos piekeren. Ook lichamelijke klachten worden genoemd, zoals slecht slapen, minder eetlust en moeite met concentreren.

Hoe iemand de ontrouw uitlegt, lijkt ook mee te tellen. In een onderzoek onder 232 studenten die kort daarvoor bedrogen waren, hing het de partner de schuld geven, maar ook het zichzelf de schuld geven, samen met meer somberheid, angst en spanning. Die klachten hingen op hun beurt samen met ongezond gedrag.

Wat vreemdgaan is en hoe vaak het voorkomt, staat bij vreemdgaan.

Is ontrouw oorzaak of gevolg?

Onderzoekers volgden 1.475 getrouwde mensen zeventien jaar lang. Wie al aan scheiden dacht, ging vaker vreemd. Maar vreemdgaan zorgde er daarna ook voor dat mensen minder gelukkig waren in hun huwelijk, vaker aan scheiden dachten en vaker echt scheidden. De onderzoekers concluderen dat ontrouw zowel een oorzaak als een gevolg kan zijn van een relatie die slechter gaat. Dat verklaart misschien waarom stellen zo verschillend verder gaan: bij het ene stel was de relatie al lang onder druk, bij het andere kwam de affaire als een donderslag.

Wat onderzoek zegt over relatietherapie na ontrouw

Er is niet veel onderzoek naar therapie na ontrouw, en de groepen zijn vaak klein. Toch is er een aantal uitkomsten die steeds terugkomen.

Stellen gaan gemiddeld net zo vooruit

De onderzoeker David Atkins en collega's keken in 2005 naar 19 stellen met een affaire, binnen een groter onderzoek naar relatietherapie met 134 stellen. Die stellen begonnen met meer problemen dan stellen zonder affaire. Maar stellen bij wie de affaire voor of tijdens de therapie bekend werd, gingen meer vooruit in tevredenheid dan de andere stellen.

In 2010 herhaalde Atkins dit met gegevens uit Duitsland en Oostenrijk. Daar ging het om 145 stellen met ontrouw en 385 stellen die om andere redenen in therapie gingen. Ook hier waren de stellen met ontrouw aan het begin meer in de knel en somberder. Ze bleven verbeteren tot zes maanden na de therapie. Bij die meting waren ze niet meer te onderscheiden van de andere stellen.

Twee routes op de lange termijn

Een vervolgonderzoek volgde de stellen uit het eerste onderzoek tot vijf jaar na de therapie. Van de stellen bij wie de affaire geheim bleef, was 80 procent gescheiden. Het ging daarbij om maar vier stellen. Bij stellen bij wie de affaire bekend was, was dat 43 procent, en bij stellen zonder affaire 23 procent. Stellen met een affaire die getrouwd bleven, waren even tevreden als stellen zonder affaire. De onderzoekers zien twee routes: een deel van de stellen blijft vooruitgaan, een ander deel gaat sterk achteruit en scheidt.

Therapie gericht op ontrouw

Er zijn ook vormen van therapie die speciaal op herstel na een affaire gericht zijn. In een klein onderzoek uit 2004 met zes stellen voelden de meeste stellen zich aan het eind minder gespannen en minder ontevreden over hun huwelijk. De bedrogen partners gaven aan de affaire meer te hebben vergeven. Wat relatietherapie in het algemeen inhoudt, staat bij relatietherapie.

Vergeving en vertrouwen

In onderzoek naar wat er na ontrouw gebeurt, speelt vergeving een grote rol. In een onderzoek onder 87 mensen die ontrouw hadden meegemaakt, hing de manier waarop iemand de ontrouw uitlegde samen met de kans dat de relatie eindigde. Dat verband liep volledig via vergeving. Wie de relatie zelf beëindigde na de ontrouw van de partner, had minder vergeven dan wie door de partner werd verlaten. Over vergeven in het algemeen gaat vergeven.

Australische onderzoekers interviewden mensen die na ontrouw bij elkaar waren gebleven. Redenen om samen te blijven waren onder meer de wil om het samen te redden, kleine gebaren van vriendelijkheid, betekenis geven aan wat er was gebeurd en steun van anderen. Het herstel ging volgens de deelnemers moeizaam. Het draaide om vergeving, hulp van een therapeut, omgaan met herinneringen, leren van anderen en veranderingen in hoe het stel met elkaar omging. Vaak verschoof daarbij de machtsverhouding in de relatie.

Rokach en Chan schrijven dat het stoppen met het zien van de ander, door de partner die vreemdging, een van de eerste stappen is bij het herstellen van vertrouwen. Volgens hen gaat dat herstel langzaam, vraagt het inzet van beide partners en verloopt het vaak met vallen en opstaan. Over seks en nabijheid na een affaire gaat intimiteit na ontrouw.

De mogelijkheden

Stellen kiezen na ontrouw voor verschillende wegen. Er is geen route die in onderzoek als de beste naar voren komt.

  • Samen verder zonder hulp. Sommige stellen proberen het samen, met gesprekken en nieuwe afspraken.
  • Samen verder met relatietherapie. Het onderzoek hierboven gaat vooral over deze groep.
  • Eerst afstand. Sommige stellen nemen tijdelijk afstand voordat ze een besluit nemen, bijvoorbeeld door een tijd apart te wonen.
  • Uit elkaar. Voor een deel van de stellen is de ontrouw het einde van de relatie, direct of na een poging om verder te gaan. Wat daarbij komt kijken, staat bij een relatie beëindigen.

Als er bij de ontrouw seks zonder condoom is geweest, kan een soa-test aan de orde zijn, voor beide partners. Daarover staat meer op de pagina over vreemdgaan.

Waar hulp te vinden is

Bij aanhoudende somberheid, slecht slapen of veel piekeren kun je terecht bij je huisarts. Die kan zo nodig doorverwijzen. Anoniem praten kan bij de MIND Hulplijn (0900-1450). Bij gedachten aan zelfmoord is 113 Zelfmoordpreventie bereikbaar: gratis bellen via 113 of chatten via 113.nl. Is er sprake van dreiging of geweld, dan is Veilig Thuis gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112. Meer over moeilijke periodes staat in het overzicht relatieproblemen.

Bronnen

  1. Rokach, A. & Chan, S.H. (2023). Love and infidelity: Causes and consequences. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 3904. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Shrout, M.R. & Weigel, D.J. (2018). Infidelity’s aftermath: Appraisals, mental health, and health-compromising behaviors following a partner’s infidelity. Journal of Social and Personal Relationships, 35(8), 1067–1091. doi.org/10.1177/0265407517704091
  3. Previti, D. & Amato, P.R. (2004). Is infidelity a cause or a consequence of poor marital quality? Journal of Social and Personal Relationships, 21(2), 217–230. doi.org/10.1177/0265407504041384
  4. Atkins, D.C., Eldridge, K.A., Baucom, D.H. & Christensen, A. (2005). Infidelity and behavioral couple therapy: Optimism in the face of betrayal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(1), 144–150. doi.org/10.1037/0022-006X.73.1.144
  5. Atkins, D.C., Marín, R.A., Lo, T.T.Y., Klann, N. & Hahlweg, K. (2010). Outcomes of couples with infidelity in a community-based sample of couple therapy. Journal of Family Psychology, 24(2), 212–216. doi.org/10.1037/a0018789
  6. Marín, R.A., Christensen, A. & Atkins, D.C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: Relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 3(1), 1–12. doi.org/10.1037/cfp0000012
  7. Gordon, K.C., Baucom, D.H. & Snyder, D.K. (2004). An integrative intervention for promoting recovery from extramarital affairs. Journal of Marital and Family Therapy, 30(2), 213–231. doi.org/10.1111/j.1752-0606.2004.tb01235.x
  8. Hall, J.H. & Fincham, F.D. (2006). Relationship dissolution following infidelity: The roles of attributions and forgiveness. Journal of Social and Clinical Psychology, 25(5), 508–522. doi.org/10.1521/jscp.2006.25.5.508
  9. Abrahamson, I., Hussain, R., Khan, A. & Schofield, M.J. (2012). What helps couples rebuild their relationship after infidelity? Journal of Family Issues, 33(11), 1494–1519. doi.org/10.1177/0192513X11424257
  10. MIND Hulplijn. mindhulplijn.nl
  11. 113 Zelfmoordpreventie. 113.nl
  12. Veilig Thuis. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen