Wantrouwen in je relatie
Wantrouwen in een relatie is blijvende twijfel of je partner eerlijk en betrouwbaar is. Het kan voortkomen uit wat de partner doet of eerder heeft gedaan, zoals liegen of vreemdgaan, maar ook uit eerdere ervaringen en uit hoe iemand zich in relaties hecht. Onderzoek laat zien dat mensen die hun partner weinig vertrouwen, hun relatie van dag tot dag wisselender beoordelen en ruzies als zwaarder ervaren. Wantrouwen hangt ook samen met het doorzoeken van de telefoon van de partner en met meer problemen in de relatie.
Wat is wantrouwen?
Vertrouwen is het gevoel dat je partner het goed met je voorheeft en dat je op de ander kunt rekenen. Hoe dat gevoel groeit, staat in vertrouwen opbouwen. Wantrouwen is de andere kant: het gevoel dat je de ander niet helemaal kunt geloven, of dat er iets wordt verzwegen.
Wantrouwen lijkt op jaloezie, maar het is niet hetzelfde. Jaloezie is de angst om de partner aan een ander te verliezen. Wantrouwen gaat breder: over eerlijkheid, over afspraken, over geld of over wat iemand doet als je er niet bij bent. De twee gaan wel vaak samen. Over jaloezie gaat jaloezie.
Waar wantrouwen vandaan kan komen
Wat de partner doet of heeft gedaan
Soms heeft wantrouwen een duidelijke aanleiding. Een partner die liegt, afspraken niet nakomt of is vreemdgegaan, geeft reden tot twijfel. Daniel Weigel en Rosie Shrout ondervroegen 246 mensen die vermoedden dat hun partner vreemdging. Verdacht gedrag van de partner hing het sterkst samen met hoe mensen op hun vermoeden reageerden. Mensen van wie de partner al eerder was vreemdgegaan, doorzochten vaker spullen of telefoon, of hielden de partner vaker stiekem in de gaten.
Na ontrouw is wantrouwen dus vaak een begrijpelijke reactie op wat er is gebeurd. Hoe stellen daarna verdergaan, staat in verder na ontrouw.
Hechting en eerdere ervaringen
Wantrouwen zegt niet altijd iets over de huidige partner. Psycholoog Mario Mikulincer deed in 1998 vijf onderzoeken naar hechting en vertrouwen. Mensen met een veilige hechtingsstijl vertrouwden hun partner meer. Positieve herinneringen rond vertrouwen kwamen bij hen makkelijker boven, en ze maakten in een dagboekperiode van drie weken meer positieve momenten van vertrouwen mee. Werd hun vertrouwen geschaad, dan reageerden ze vaker op een opbouwende manier.
Voor alle deelnemers was nabijheid het belangrijkste doel van vertrouwen. Mensen met een angstige hechting zochten daarnaast vooral zekerheid, mensen met een vermijdende hechting vooral controle. Wat hechting is, staat in de begrippenlijst bij hechting.
Wat wantrouwen doet in een relatie
Lorne Campbell, Jeffry Simpson en collega’s lieten stellen die al langer samen waren twee weken lang elke dag bijhouden hoe ze over hun partner en hun relatie dachten. Mensen die hun partner minder vertrouwden, beoordeelden hun relatie van dag tot dag wisselender. Op dagen met ruzie ervoeren ze dat als negatiever. Wie zijn of haar relatie sterker wisselend beoordeelde, liet daarna in een gefilmd gesprek over een probleem meer spanning en negatief gedrag zien, en minder positief gedrag. Bij oudere samenwonende stellen vonden de onderzoekers hetzelfde patroon.
Abdulgaffar Arikewuyo en collega’s ondervroegen 329 getrouwde mensen. Weinig vertrouwen in de partner hing samen met meer ruzie, meer emotionele onrust en vaker de gedachte om uit elkaar te gaan. Een deel van dat verband liep via het doorzoeken van de telefoon van de partner. Ook dit onderzoek laat samenhang zien en geen oorzaak.
Hoe mensen met een vermoeden omgaan
In het onderzoek van Weigel en Shrout gingen mensen op vijf manieren om met het vermoeden dat hun partner vreemdging:
- Praten. Het vermoeden en de eigen gevoelens bespreken.
- Vragen stellen en checken. Steeds vragen waar de ander was, of onverwacht bellen.
- Doorzoeken. Spullen of de telefoon van de partner nakijken.
- Stiekem in de gaten houden. Bijvoorbeeld de ander volgen of gesprekken afluisteren.
- Vermijden. Doen alsof er niets aan de hand is, of de ander juist negeren.
Praten kwam het vaakst voor, doorzoeken en stiekem in de gaten houden het minst. Angst rond het vermoeden hing samen met alle vijf de manieren. Of een vermoeden klopte, en wat de gevolgen waren, is in dit onderzoek niet gemeten. Over het doorzoeken van een telefoon, en wat de wet daarover zegt, gaat de telefoon van je partner controleren.
Wanneer wantrouwen overgaat in controle
Wantrouwen kan leiden tot gedrag dat de ander inperkt. Veilig Thuis noemt als signalen van dwingende controle onder meer een partner die steeds wil weten waar je bent, wat je doet en met wie je praat, en een partner die ongevraagd in je telefoon en mail kijkt. Ook jaloezie en isoleren horen bij de signalen. Dwingende controle is volgens Veilig Thuis een vorm van psychisch geweld die vaak verborgen blijft.
Meer daarover staat in controlerend gedrag.
Veilig Thuis geeft advies bij twijfel over de eigen relatie of bij zorgen om iemand anders. Het is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem. Chatten kan via veiligthuis.nl. Bij direct gevaar: 112.
Hulp
Stellen bij wie wantrouwen steeds terugkomt, kunnen terecht bij een relatietherapeut. Bij wantrouwen dat iemands dagelijks leven beheerst, of bij somberheid en angst, kun je terecht bij je huisarts. Alle artikelen over problemen in een relatie staan in het overzicht relatieproblemen.
Bronnen
- Weigel, D.J. & Shrout, M.R. (2025). Are you cheating on me? Identifying factors contributing to the use of suspicion confirmation and avoidance strategies. Western Journal of Communication, 89(1), 108–131. doi.org/10.1080/10570314.2024.2324382
- Mikulincer, M. (1998). Attachment working models and the sense of trust: An exploration of interaction goals and affect regulation. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1209–1224. doi.org/10.1037/0022-3514.74.5.1209
- Campbell, L., Simpson, J.A., Boldry, J.G. & Rubin, H. (2010). Trust, variability in relationship evaluations, and relationship processes. Journal of Personality and Social Psychology, 99(1), 14–31. doi.org/10.1037/a0019714
- Arikewuyo, A.O., Eluwole, K.K. & Özad, B. (2021). Influence of lack of trust on romantic relationship problems: The mediating role of partner cell phone snooping. Psychological Reports, 124(1), 348–365. doi.org/10.1177/0033294119899902
- Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl
- Veilig Thuis. Home. veiligthuis.nl
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.