Samen een huisdier nemen

Samen een huisdier nemen is voor veel stellen een stap die bij samenwonen hoort. Juridisch is een dier geen ‘zaak’, maar de regels voor zaken gelden wel voor dieren. Dat betekent dat bij samenwoners dezelfde vragen spelen als bij meubels: wie heeft het dier gekocht, en van wie is het als jullie uit elkaar gaan? Voor honden geldt in 2026 een chip- en registratieplicht, voor katten die in Nederland zijn geboren niet. Onderzoek laat zien dat huisdieren samenhangen met minder stress en een betere stemming, al zijn de effecten niet altijd groot.

Wat onderzoek zegt over huisdieren en stellen

In een onderzoek uit 2002 maten Allen, Blascovich en Mendes de hartslag en bloeddruk van 240 echtparen. De helft had een huisdier. De deelnemers kregen stressvolle taken: hoofdrekenen en een hand in ijswater houden. Mensen met een huisdier hadden in rust een lagere hartslag en bloeddruk. Tijdens de taken stegen die minder, en ze herstelden sneller. Bij de eigenaren van een huisdier was de stressreactie het kleinst als het dier erbij was, met of zonder de partner. Volgens de onderzoekers zien mensen hun huisdier als een belangrijk en steunend deel van hun leven.

Recenter onderzoek is voorzichtiger. In een studie uit 2026 hielden 188 eigenaren van een hond of kat vijf dagen lang tot tien keer per dag bij hoe ze zich voelden. Op momenten dat ze met hun dier bezig waren, voelden ze zich positiever en minder negatief, bij honden en katten even sterk. Maar de onderzoekers vonden geen bewijs dat het dier de invloed van stress verzacht. Bij katten werd het verband tussen een stressvolle gebeurtenis en een negatieve stemming zelfs sterker.

Slapen met een huisdier

Veel huisdieren slapen in de slaapkamer. In een groot onderzoek met gegevens van 11.733 volwassenen die een draagbare slaaptracker gebruikten, hing slapen met een hond of kat samen met een iets lagere hartslag in rust en iets meer onderbrekingen in de slaap. Alle effecten waren klein. Volgens de onderzoekers hangt de keuze om met een dier te slapen daarom waarschijnlijk meer af van persoonlijke voorkeur dan van gezondheid.

Regels voor het houden van een huisdier in 2026

Wie een huisdier heeft, moet er goed voor zorgen. Volgens de Rijksoverheid gaan de belangrijkste regels over een geschikte ruimte met genoeg bewegingsvrijheid, goed voer en voldoende water, en medische zorg als dat nodig is.

Honden: chip, registratie en paspoort

Honden moeten een chip hebben en geregistreerd staan bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Ook een Europees dierenpaspoort is verplicht. Pups worden binnen 7 weken na de geboorte gechipt en geregistreerd door een dierenarts of een geregistreerde chipper; zelf chippen mag niet. Wie een hond koopt die niet geregistreerd is en geen chip en paspoort heeft, is volgens de Rijksoverheid strafbaar. Na de aankoop geeft de nieuwe eigenaar online door dat hij of zij de nieuwe eigenaar is. De vorige eigenaar meldt de hond zelf af.

Katten

Voor een kat die in Nederland is geboren, geldt geen plicht om te chippen of te registreren, schrijft de NVWA. Ook een Europees dierenpaspoort is dan niet verplicht. Voor reizen naar het buitenland zijn een chip en paspoort wel nodig, en een gechipte kat is volgens de NVWA makkelijker terug te vinden als die vermist raakt.

Sinds 1 januari 2026 is het verboden om katten met vouworen, zoals de Scottish fold, en naaktkatten zonder vacht en snorharen als huisdier te houden. Wie zo'n kat al had en die op tijd liet chippen, mag het dier houden tot het overlijdt.

Welke dieren mogen

Sinds 1 juli 2024 mogen in Nederland alleen zoogdieren worden gekocht, gehouden of verkocht die op de huis- en hobbydierenlijst staan. Voor vogels, reptielen en amfibieën gelden aparte regels.

Wat de overheid noemt bij de keuze

In haar campagne ‘Kies bewust voor een dier’ noemt de Rijksoverheid een aantal vragen die bij het nemen van een dier spelen: is er genoeg tijd, geld en ruimte, kan iemand voor het dier zorgen bij werk, vakantie of als er iets verandert in het leven, en is het dier gezond? Ook kosten voor een onverwacht bezoek aan de dierenarts of een operatie horen daarbij. Volgens de Rijksoverheid lijden sommige rassen vaak door hun uiterlijk, zoals honden met een extreem korte snuit. Het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) heeft bijsluiters per diersoort.

Voor een stel komt daar een vraag bij die de campagne niet noemt: wie zorgt er wanneer voor het dier? Uitlaten, voeren en de kattenbak zijn taken in het huishouden, net als koken of de was. Over het verdelen van taken gaat het huishouden verdelen.

Van wie is het dier?

Artikel 3:2a van het Burgerlijk Wetboek zegt: ‘Dieren zijn geen zaken.’ Maar in hetzelfde artikel staat dat de regels voor zaken wel op dieren van toepassing zijn, met beperkingen die volgen uit wetten en ongeschreven recht. Dat betekent onder meer:

  • Wie het dier als bezitter houdt, wordt vermoed de rechthebbende te zijn (artikel 3:119).
  • Hebben jullie het dier samen gekocht, dan is het van jullie samen, in gelijke delen tenzij uit jullie afspraken iets anders volgt (artikel 3:166).
  • Bij gezamenlijk eigendom kan ieder in principe verdeling vragen (artikel 3:178).

Het Juridisch Loket noemt de vraag ‘Van wie zijn de huisdieren?’ als een van de onderwerpen voor een samenlevingscontract. Wat geldt voor andere spullen in huis, staat in inboedel samenvoegen.

Aansprakelijkheid

Volgens artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek is de bezitter van een dier aansprakelijk voor schade die het dier aanricht. Bijt de hond iemand of maakt de kat iets kapot bij de buren, dan is dus de bezitter aansprakelijk. Of een aansprakelijkheidsverzekering dat dekt, staat in de voorwaarden van de verzekering.

Als jullie uit elkaar gaan

Voor huisdieren na een breuk bestaat geen aparte regeling. Ongehuwde samenwoners regelen de verdeling zelf, schrijft het Juridisch Loket. Staat er iets over in een samenlevingscontract, dan geldt dat. Anders maken de ex-partners samen afspraken. Lukt dat niet, dan kan een mediator helpen. Als ook dat niet lukt, kan de rechter worden gevraagd te beslissen. Over het verdelen van spullen na een breuk gaat spullen verdelen.

Huisdieren en geweld in een relatie

Soms wordt een huisdier gebruikt om een partner pijn te doen. In een onderzoek uit 2026 onder 1.173 mensen hing mishandeling van een hond of kat door de partner sterk samen met psychische klachten bij het slachtoffer, zoals depressie, angst en PTSS. Volgens de onderzoekers is dierenmishandeling een belangrijk waarschuwingssignaal voor huiselijk geweld.

Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112. Meer informatie staat in hulp bij huiselijk geweld. Alle artikelen over samen een huis delen staan bij samenwonen.

Bronnen

  1. Allen, K., Blascovich, J. & Mendes, W.B. (2002). Cardiovascular reactivity and the presence of pets, friends, and spouses: The truth about cats and dogs. Psychosomatic Medicine, 64(5), 727–739. doi.org/10.1097/01.psy.0000024236.11538.41
  2. Peeters, S., Jacobs, N., Hediger, K., Eshuis, J. & Janssens, M. (2026). Human-animal interaction: Understanding the role of dog and cat interactions in emotional wellbeing. Frontiers in Psychology, 17, 1768288. doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1768288
  3. Montoye, A.H.K., Curran, D.J. & Grosicki, G.J. (2026). Who's been sleeping in my bedroom? Associations between co-sleeping with dogs, cats, or children and sleep and cardiorespiratory physiology among WHOOP users. Nature and Science of Sleep, 18, 1–12. doi.org/10.2147/nss.s636142
  4. Rijksoverheid. Dierenwelzijn huis- en hobbydieren. rijksoverheid.nl
  5. Rijksoverheid. Moet ik mijn hond laten chippen en registreren? rijksoverheid.nl
  6. Rijksoverheid. Kies bewust voor een dier. rijksoverheid.nl
  7. NVWA. Identificatie en registratie honden en katten (chippen). nvwa.nl
  8. Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikelen 2a, 119, 166 en 178. wetten.overheid.nl
  9. Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 179. wetten.overheid.nl
  10. Het Juridisch Loket. Wat zet ik in een samenlevingscontract? juridischloket.nl
  11. Het Juridisch Loket. Hoe regelen we uit elkaar gaan bij samenwonen? juridischloket.nl
  12. Renken, N.D., Spencer, C.M. & Moore, M.M. (2026). Weaponizing the bond: Pet abuse as a mediator of IPV victimization and mental health symptomology. Psychosocial Intervention, 35, e260821. doi.org/10.5093/pi2026a13

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen