Samenwonen en belasting
Samenwonen alleen maakt je niet altijd fiscale partners. Ongehuwde samenwoners die op hetzelfde adres staan ingeschreven, zijn dat in 2026 pas als er nog iets bij komt: bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract, een kind samen of een koophuis samen. Fiscale partners mogen samen aangifte doen en bepaalde inkomsten en aftrekposten onderling verdelen, zoals de hypotheekrente en het vermogen in box 3. Wie het hele jaar fiscale partners is, heeft in box 3 samen twee keer zoveel heffingsvrij vermogen. Loon en uitkeringen blijven wel bij ieder apart.
Wanneer ben je fiscale partners?
Getrouwde stellen en geregistreerde partners zijn altijd fiscale partners. Voor ongehuwde samenwoners geldt volgens de Belastingdienst: jullie staan op hetzelfde adres ingeschreven bij de gemeente, en er geldt minstens één van deze situaties:
- jullie zijn allebei meerderjarig en hebben een notarieel samenlevingscontract;
- jullie hebben samen een kind, of een van beiden heeft een kind van de ander erkend;
- jullie zijn bij een pensioenfonds aangemeld als pensioenpartners;
- jullie zijn samen eigenaar van een eigen woning waarin jullie allebei wonen;
- jullie zijn allebei meerderjarig en op het adres staat ook een minderjarig kind van een van beiden ingeschreven;
- jullie waren het jaar ervoor al fiscale partners.
Een zelf opgesteld samenlevingscontract telt hier niet mee; het moet een contract van de notaris zijn. Iemand kan maar één fiscale partner tegelijk hebben. Voldoet iemand met meer mensen aan een voorwaarde, dan is volgens de Belastingdienst de fiscale partner degene met wie de hoogste voorwaarde in dit rijtje geldt.
Vanaf wanneer en tot wanneer?
Voldoen jullie in een jaar aan een van de voorwaarden, dan zijn jullie voor dat jaar fiscale partners vanaf het moment dat jullie op hetzelfde adres stonden ingeschreven. De Belastingdienst geeft een voorbeeld: een stel staat vanaf 15 mei samen ingeschreven en krijgt op 1 december een kind. Ze zijn dan fiscale partners vanaf 15 mei.
Fiscaal partnerschap eindigt zodra jullie niet meer op hetzelfde adres staan ingeschreven. Dat geldt ook als jullie nog samen een huis bezitten. Een stel dat het notariële samenlevingscontract ontbindt maar op hetzelfde adres ingeschreven blijft, blijft fiscale partners.
Zijn jullie maar een deel van het jaar fiscale partners, bijvoorbeeld omdat jullie in mei zijn gaan samenwonen? Dan mogen jullie in de aangifte kiezen om het hele jaar als fiscale partners te worden gezien. Alleen bij fiscale partners die het hele jaar partner zijn, of daarvoor kiezen, mogen gezamenlijke inkomsten en aftrekposten worden verdeeld.
Wat fiscale partners mogen verdelen
Fiscale partners mogen een aantal inkomsten en aftrekposten verdelen zoals ze willen, als het totaal maar 100 procent is. Volgens de Belastingdienst gaat het onder meer om:
- het saldo van de inkomsten en aftrekposten van de eigen woning, zoals hypotheekrente en eigenwoningforfait;
- de grondslag sparen en beleggen in box 3;
- specifieke zorgkosten en giften;
- betaalde partneralimentatie.
Niet te verdelen zijn onder meer loon, uitkering en pensioen, winst uit een onderneming en ontvangen alimentatie. Die blijven bij degene die ze heeft.
De verdeling kan verschil maken voor de belasting die een stel samen betaalt, omdat de tarieven in box 1 oplopen met het inkomen. In 2026 zijn die tarieven, voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft, 35,75 procent tot € 38.883, 37,56 procent tot € 78.426 en 49,50 procent daarboven. Ook de drempel voor zorgkosten wordt bij fiscale partners die het hele jaar partner zijn berekend over het inkomen van beiden samen. De verdeling mag worden aangepast tot de aanslagen van beide partners onherroepelijk vaststaan. Zonder bezwaar is dat 6 weken na de datum van de aanslag.
De eigen woning en de hypotheekrente
Fiscale partners mogen het saldo van de eigen woning in de aangifte verdelen zoals ze willen. Voor samenwoners die geen fiscale partners zijn, geldt dat niet. Zij geven volgens de Belastingdienst ieder het deel van het eigenwoningforfait aan dat past bij hun deel van het eigendom, en trekken alleen de rente af over hun eigen deel van de schuld.
In 2026 is de hypotheekrenteaftrek maximaal 37,56 procent, meldt de Rijksoverheid. Nog een paar regels uit de fiscale informatie 2026 van de Belastingdienst:
- Rente over een lening voor de eigen woning die je van je fiscale partner hebt gekregen, is niet aftrekbaar.
- Hebben fiscale partners ieder een eigen woning waarin ze allebei wonen, dan kiezen ze samen welke woning voor de belasting hun hoofdverblijf is. De andere woning valt in box 3. Een uitzondering geldt voor partners die duurzaam gescheiden leven.
- Gaan fiscale partners uit elkaar en blijft een van beiden in de gezamenlijke woning, dan valt het deel van de vertrekkende partner nog maximaal 2 jaar onder de eigenwoningregeling.
Meer over samen kopen staat in samen een huis kopen.
Box 3: sparen en beleggen
Over vermogen boven een vrijgesteld bedrag wordt belasting betaald in box 3. Dat heffingsvrij vermogen is in 2026 € 59.357 per persoon. Wie het hele jaar een fiscale partner heeft, of daarvoor kiest, heeft samen € 118.714. Fiscale partners mogen de grondslag van box 3 onderling verdelen. In 2026 rekent de Belastingdienst voor de voorlopige aanslag met een rendement van 1,28 procent op spaargeld, 6,00 procent op overige bezittingen en 2,70 procent op schulden. Over dat berekende rendement wordt 36 procent belasting betaald.
Hoe het vermogen wordt verdeeld, kan ook gevolgen hebben voor toeslagen. De Belastingdienst wijst erop dat bij stellen die maar een deel van het jaar toeslagpartners zijn, maar voor de belasting kiezen om het hele jaar fiscale partners te zijn, de verdeling van het vermogen gevolgen kan hebben voor huurtoeslag, zorgtoeslag of kindgebonden budget. Daarover gaat samenwonen en toeslagen.
Samen aangifte doen
Fiscale partners kunnen samen aangifte inkomstenbelasting doen via Mijn Belastingdienst. Dat kan alleen online. Beide partners loggen in met hun eigen DigiD en ondertekenen allebei.
Geen fiscale partners willen zijn
Wie op hetzelfde adres staat ingeschreven en aan een van de voorwaarden voldoet, is fiscale partner. Er zijn een paar uitzonderingen, bijvoorbeeld bij zakelijke verhuur van een deel van de woning aan de ander met een schriftelijk huurcontract. Dan kan bij de Belastingdienst worden gevraagd om niet als fiscale partners te worden gezien. Wie geen fiscale partners meer is op eigen verzoek, is ook geen toeslagpartner meer.
Waar de details staan
Deze regels en bedragen gelden in 2026. Hoe ze uitpakken, verschilt per situatie. De Belastingdienst heeft de details en is bereikbaar via de BelastingTelefoon. Wat een notarieel samenlevingscontract verder regelt, staat op die pagina. Over inschrijven op één adres en de gevolgen van samenwonen voor een uitkering gaat proefsamenwonen. Alle artikelen over samenwonen staan bij samenwonen.
Bronnen
- Belastingdienst. Fiscaal partnerschap: wanneer ben ik fiscaal partner? belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Voorlopige aanslag 2026: gebruikte tarieven en heffingskortingen. belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Wat is het heffingsvrij vermogen? belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Eigendom van de woning en aandeel in de eigenwoningschuld. belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Fiscale informatie 2026: Eigen woning en restschuld vroegere eigen woning. belastingdienst.nl
- Rijksoverheid. Heb ik recht op hypotheekrenteaftrek? rijksoverheid.nl
- Belastingdienst. Hoeveel vermogen mag ik hebben als ik toeslag krijg? belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Hoe kan ik samen met mijn partner aangifte doen? belastingdienst.nl
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.