Wanneer gaan stellen samenwonen?

Er is geen vaste termijn of leeftijd waarop stellen gaan samenwonen. In Nederland doen de meeste mensen het tussen hun 25e en 30e, volgens het CBS. Vrouwen gaan gemiddeld wat eerder samenwonen dan mannen, en jongeren beginnen er later aan dan vroeger. Hoe lang een stel eerst samen is, verschilt sterk. Onderzoek laat wel zien dat het uitmaakt of samenwonen een bewuste keuze is of iets wat ‘gewoon zo loopt’.

Op welke leeftijd gaan mensen samenwonen?

Volgens het CBS gaan de meeste mensen tussen hun 25e en 30e samenwonen, gehuwd of ongehuwd. In de Emancipatiemonitor van 2022 staat dat vrouwen gemiddeld ruim 26 jaar zijn als ze voor het eerst gaan samenwonen. Mannen zijn dan gemiddeld twee jaar ouder.

Een paar cijfers uit de Emancipatiemonitor 2024:

Op 1 januari 2024 woonde 39 procent van de 25-jarige vrouwen samen met een partner, en 23 procent van de 25-jarige mannen. In 2022 was dat nog 43 en 26 procent.
Op 30-jarige leeftijd woonde 65 procent van de vrouwen en 53 procent van de mannen samen.
Van alle mensen in een samenwoonrelatie woonde begin 2024 ongeveer een kwart ongehuwd samen.

Jongeren gaan steeds later samenwonen. In 2000 woonde nog 59 procent van de 25- tot 30-jarigen samen met een partner. In 2019 was dat 47 procent. Volgens het CBS komt dat voor een groot deel doordat twintigers er later mee beginnen. De leeftijd waarop jongeren het vaakst voor het eerst gingen samenwonen, was in dat onderzoek 24 jaar.

Niet iedereen met een vaste partner woont ook samen. In 2025 woonde 60 procent van de volwassenen samen met een partner en had 10 procent een latrelatie: een vaste partner, maar ieder een eigen huis. Onder de 25 jaar woonde 8 procent samen en had 29 procent een latrelatie.

Hoe lang stellen gemiddeld samen zijn voordat ze gaan samenwonen, staat niet in deze cijfers.

Maakt de leeftijd uit?

Gemiddeld gezien een beetje. Het CBS volgde mensen die tussen hun 24e en 30e voor het eerst gingen samenwonen. Hoe jonger mensen waren toen ze begonnen, hoe vaker de relatie later eindigde. Van de mensen die op hun 24e gingen samenwonen en geboren zijn tussen 1987 en 1990, was na zeven jaar 27 procent uit elkaar. Van wie op zijn of haar 28e ging samenwonen (geboren tussen 1982 en 1986), was na acht jaar 23 procent uit elkaar.

Ook andere dingen hingen samen met de kans op een breuk, zoals het opleidingsniveau en een vast of tijdelijk contract. Ongehuwde samenwoners gingen vaker uit elkaar dan getrouwde stellen. Het gaat om gemiddelden over grote groepen. Over een individuele relatie zeggen ze niets.

Bewust kiezen of ‘erin glijden’

Veel stellen gaan niet op één dag samenwonen. Eerst blijft de een vaker slapen, dan ligt er een tandenborstel, en na een tijd wonen ze eigenlijk al samen. De Amerikaanse onderzoekers Stanley, Rhoades en Markman noemen dat ‘sliding versus deciding’: glijden in plaats van kiezen.

Zij beschrijven dat samenwonen een soort traagheid geeft. Een stel deelt een huis, spullen en vaste lasten, en dat maakt uit elkaar gaan lastiger, los van hoe goed de relatie is. Volgens hun analyse blijven daardoor sommige stellen bij elkaar, of trouwen ze zelfs, terwijl ze dat anders misschien niet hadden gedaan. De onderzoekers zien daarom vooral een risico bij overgangen in een relatie die meer ‘glijdend’ dan bewust gebeuren.

Wat bij de keuze een rol kan spelen

Wanneer het ‘goede moment’ is, verschilt per stel. Overwegingen die bij de keuze kunnen meespelen, zijn bijvoorbeeld:

Of beide partners het willen. Soms wil de een al veel eerder dan de ander.
Hoe goed ze elkaars dagelijks leven kennen. Een weekend samen is iets anders dan een gewone werkweek.
Hoe ze met onenigheid omgaan. In één huis zijn er meer momenten waarop wensen botsen.
De redenen. Meer samen willen zijn is een andere reden dan een te hoge huur of de verwachtingen van anderen.
De toekomst. Voor het ene stel is samenwonen een stap op weg naar trouwen of kinderen, voor het andere iets op zich. Meer over dat gesprek staat in de toekomst bespreken.

Wat er vooraf besproken en geregeld wordt

Waar het stel gaat wonen

Mogelijkheden zijn dat een van beiden bij de ander intrekt, of dat het stel samen iets nieuws zoekt. Bij een huurhuis noemt de Rijksoverheid dat in het huurcontract staat of de ander er mag komen wonen. Bij een koophuis word je door samenwonen niet vanzelf mede-eigenaar.

Geld

Het Nibud adviseert om het liefst al vóór het samenwonen te bespreken hoe ieder over geld denkt, wat de doelen zijn en wie wat betaalt. De verschillende manieren van verdelen staan in geld en vaste lasten verdelen.

Afspraken voor als het misgaat

De wet regelt voor samenwoners weinig. Wat er met spullen of een huis gebeurt als een stel uit elkaar gaat, kan in een samenlevingscontract worden vastgelegd. Voor afspraken over erven is volgens de Rijksoverheid vaak een testament nodig.

Gevolgen voor toeslagen, uitkering en belasting

Samenwonen kan in 2026 gevolgen hebben voor uitkeringen, toeslagen en de inkomstenbelasting, schrijft de Rijksoverheid. Een verhuizing moet uiterlijk 5 dagen na de verhuisdatum worden doorgegeven aan de gemeente waar je gaat wonen. Bij te laat doorgeven mag een gemeente een boete geven van maximaal € 325.

Wat er precies verandert, verschilt per situatie. Op rijksoverheid.nl/samenwonen staat een persoonlijk overzicht van wat er geregeld moet worden, en via 1400 is de Rijksoverheid telefonisch bereikbaar.

Sommige stellen wonen eerst een tijd op proef samen voordat iemand een eigen huis opgeeft. Wat dat betekent voor inschrijving, toeslagen en huur, staat bij proefsamenwonen. Andere stellen kiezen er bewust voor om ieder een eigen huis te houden: dat heet een latrelatie. Alle artikelen over samen een huis delen staan bij samenwonen.

Bronnen

CBS en SCP (2024). Emancipatiemonitor 2024, hoofdstuk (Gezond) leven. longreads.cbs.nl
CBS en SCP (2022). Emancipatiemonitor 2022, hoofdstuk (Gezond) leven. longreads.cbs.nl
Kooiman, N., Stoeldraijer, L. & Harmsen, C. (2021). Huidige twintigers gaan vaker uit elkaar. Statistische Trends. CBS. cbs.nl
CBS (2026). Steeds meer mensen zijn single of hebben een latrelatie. cbs.nl
Stanley, S.M., Rhoades, G.K. & Markman, H.J. (2006). Sliding versus deciding: Inertia and the premarital cohabitation effect. Family Relations, 55(4), 499–509. doi.org/10.1111/j.1741-3729.2006.00418.x
Nibud. Gezamenlijke rekening en geldzaken. nibud.nl
Rijksoverheid. Samenwonen: maak een overzicht van wat u moet weten en regelen. rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Hoe kan ik mijn verhuizing doorgeven aan de gemeente? rijksoverheid.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.