Huwelijkse voorwaarden

Huwelijkse voorwaarden zijn afspraken over bezittingen en schulden die een stel bij de notaris vastlegt. Ze wijken af van wat de wet automatisch regelt. Sinds 1 januari 2018 is dat de beperkte gemeenschap van goederen. Huwelijkse voorwaarden kunnen voor en tijdens het huwelijk worden gemaakt, en zijn alleen geldig als notariële akte. Volgens Notaris.nl, de site van de notarissen, beginnen de kosten voor een akte gemiddeld rond de 950 euro. Bij een geregistreerd partnerschap heten ze partnerschapsvoorwaarden. Daarvoor gelden dezelfde regels.

Wat er zonder voorwaarden geldt

Wie zonder voorwaarden trouwt, trouwt in 2026 in beperkte gemeenschap van goederen. Wat het stel tijdens het huwelijk krijgt en opbouwt, is dan van allebei. Wat ieder vóór het huwelijk alleen had, en erfenissen en schenkingen, blijven van henzelf. Wie vóór 2018 zonder voorwaarden trouwde, heeft een algehele gemeenschap. Hoe dat precies werkt, ook voor schulden, staat in gemeenschap van goederen.

Met huwelijkse voorwaarden kan een stel daar in beide richtingen van afwijken: minder delen of juist meer. Volgens artikel 1:93 van het Burgerlijk Wetboek kan dat bij de meeste regels, behalve als een regel zich daar uitdrukkelijk of naar zijn aard tegen verzet.

Voor of tijdens het huwelijk

Artikel 1:114 bepaalt dat huwelijkse voorwaarden zowel vóór het huwelijk als tijdens het huwelijk kunnen worden gemaakt. Er zit wel een verschil in wanneer ze gaan werken:

Vóór het huwelijk gemaakt: ze werken vanaf het moment van het huwelijk. Volgens artikel 1:117 kan daarvoor geen ander moment worden gekozen.
Tijdens het huwelijk gemaakt of gewijzigd: ze werken vanaf de dag na het tekenen bij de notaris, of later als dat in de akte staat. Dat staat in artikel 1:120. Het Juridisch Loket meldt dat een stel dat korter dan drie jaar getrouwd is en voor het eerst voorwaarden maakt, soms kan afspreken dat die gelden vanaf de trouwdatum.

Notaris.nl schrijft dat voorwaarden het beste vóór het huwelijk worden vastgelegd, omdat er dan nog geen gemeenschappelijk bezit is ontstaan.

De notaris en het register

Volgens artikel 1:115 moeten huwelijkse voorwaarden bij notariële akte worden gemaakt. Een zelf geschreven contract is als huwelijkse voorwaarden nietig. Notaris.nl beschrijft de werkwijze zo: de notaris bespreekt de afspraken met het stel, stelt de akte op, en beide partners zetten hun handtekening.

Daarna schrijft de notaris de voorwaarden in het huwelijksgoederenregister van de rechtbank in. Dat is de rechtbank van het gebied waar het stel trouwt. Is het huwelijk in het buitenland gesloten, dan is dat de rechtbank Den Haag. Het register is openbaar en volgens de Rijksoverheid gratis in te zien. Die inschrijving is belangrijk voor anderen, zoals schuldeisers. Volgens artikel 1:116 kan een stel zich tegenover iemand die de voorwaarden niet kende, alleen op die voorwaarden beroepen als ze zijn ingeschreven. Bij voorwaarden die tijdens het huwelijk zijn gemaakt, moeten ze volgens artikel 1:120 ten minste veertien dagen ingeschreven zijn.

Soorten huwelijkse voorwaarden

Het Juridisch Loket beschrijft het als een schaal: van een gemeenschap van goederen, via allerlei tussenvormen, tot koude uitsluiting. De bekendste vormen zijn deze.

Koude uitsluiting

Bij koude uitsluiting houden beide partners hun eigen vermogen, tijdens het huwelijk of partnerschap. Er is dan niets gemeenschappelijk en er hoeft niets gedeeld te worden. Volgens het Juridisch Loket kan een stel bij koude uitsluiting wel afspreken dat het vermogen bij overlijden toch gelijk wordt verdeeld.

Uitsluiting met een verrekenbeding

Een verrekenbeding is een afspraak om inkomen of vermogen toch te delen, terwijl het bezit apart blijft. Volgens het Juridisch Loket betaalt de partner met het meeste vermogen dan een bedrag aan de ander. Er zijn twee vormen:

Periodiek verrekenbeding: de verrekening gebeurt steeds na een periode die het stel afspreekt.
Finaal verrekenbeding: de verrekening gebeurt aan het einde, bij een scheiding.

Het Burgerlijk Wetboek geeft hier regels voor in de artikelen 1:132 tot en met 1:143. De plicht om te verrekenen geldt voor beide partners. Erfenissen en schenkingen vallen er volgens artikel 1:133 niet onder. Wordt een periodiek verrekenbeding tijdens het huwelijk niet uitgevoerd, dan geldt volgens artikel 1:141 bij het einde van het huwelijk het vermoeden dat het vermogen is gevormd uit wat verrekend had moeten worden, tenzij redelijkheid en billijkheid anders meebrengen.

Afspraken over één onderdeel

Voorwaarden kunnen ook over één onderwerp gaan. Het Juridisch Loket noemt afspraken over de woning, inkomen, schulden, een eigen bedrijf, pensioen en erfenissen en schenkingen. Notaris.nl noemt een eigen onderneming als voorbeeld: met voorwaarden kunnen zakelijk en privé gescheiden blijven, zodat de partner beschermd is tegen schuldeisers van het bedrijf.

Juist alles samen: algehele gemeenschap

Sinds 2018 is de algehele gemeenschap geen standaard meer, maar een stel kan er nog steeds voor kiezen. Dat gaat ook via huwelijkse voorwaarden. Volgens de brochure Samen verder van de notarissen (versie juni 2026) kan dat fiscaal aantrekkelijk zijn, bijvoorbeeld bij pensionering of bij het stoppen met een onderneming.

Wat niet kan

Niet alles mag in huwelijkse voorwaarden. Het Juridisch Loket en artikel 1:121 noemen onder meer:

afspraken die in strijd zijn met de wet, de goede zeden of de openbare orde, bijvoorbeeld bedoeld om een schuldeiser te benadelen;
afspraken over wie na een scheiding het ouderlijk gezag krijgt;
een afspraak dat er bij het einde van het huwelijk nooit partneralimentatie wordt betaald;
een verdeling waarbij een partner een groter deel van de gemeenschappelijke schulden draagt dan zijn deel in de bezittingen.

Voorwaarden veranderen ook niets aan wat schuldeisers kunnen vragen. Volgens het Juridisch Loket blijven beide partners hoofdelijk aansprakelijk voor een gezamenlijke schuld, ook als het stel die schuld op naam van één van hen zet.

Wat het kost

Notaris.nl, de site van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), noemt deze bedragen (geraadpleegd in november 2026): de kosten voor een akte beginnen gemiddeld rond de 950 euro. Daarin zitten de btw en 248 euro voor de inschrijving in het huwelijksgoederenregister. De uiteindelijke kosten hangen af van de wensen en de situatie, en elk notariskantoor heeft volgens Notaris.nl een eigen prijs. De KNB heeft daarnaast de Notaristelefoon voor algemene vragen: 0900 346 93 93, voor € 0,80 per minuut.

Aanpassen of opheffen

Huwelijkse voorwaarden zijn niet voor altijd vast. Volgens Notaris.nl kunnen ze altijd worden veranderd of opgeheven, maar ook dat gaat via de notaris. Het Juridisch Loket noemt als situaties waarin stellen dat doen bijvoorbeeld het starten van een eigen bedrijf, of een verwachte erfenis.

Bij een scheiding stoppen de voorwaarden. Wat er dan met het vermogen gebeurt, hangt af van wat erin staat. Staan er geen afspraken over het einde in, dan maakt het stel die alsnog, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant. Meer daarover in scheiden. Wie niet trouwt maar samenwoont, legt afspraken vast in een samenlevingscontract. Hoe huwelijk en partnerschap van elkaar verschillen, staat in trouwen of geregistreerd partnerschap.

Dit zijn de regels in 2026. Elke situatie is anders. Een notaris en het Juridisch Loket hebben de details voor een specifieke situatie. Alle onderwerpen rond trouwen staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 93, 114 tot en met 121 en 132 tot en met 141 (geldend in 2026). wetten.overheid.nl
Notaris.nl (KNB). Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden. notaris.nl
Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (juni 2026). Samen verder. Brochure. notaris.nl (pdf)
Het Juridisch Loket. Wat regel ik in huwelijkse voorwaarden? juridischloket.nl
Rijksoverheid. Waar heb ik recht op als ik trouw in gemeenschap van goederen? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Kan ik het huwelijksgoederenregister bekijken? rijksoverheid.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.