De eerste kus

In Nederland had in 2023 de helft van de jongeren op 16,4-jarige leeftijd weleens getongzoend. Dat is later dan tien jaar eerder. Een kus is alleen fijn als het voor allebei klopt. Jongeren in onderzoek van Rutgers beschrijven toestemming als een doorlopend gesprek, met woorden en zonder woorden. Een eerste kus verloopt bovendien lang niet altijd soepel, en er is geen leeftijd waarop iemand ‘al gezoend moet hebben’.

Wanneer zoenen jongeren voor het eerst?

Later dan vroeger. Volgens het grote Nederlandse onderzoek Seks onder je 25e had in 2023 de helft van de jongeren op 16,4-jarige leeftijd weleens getongzoend. In 2012 lag die leeftijd nog op 14,6 jaar.

Per leeftijdsgroep had in 2023 dit deel van de jongeren weleens getongzoend:

13 en 14 jaar: 23 procent
15 en 16 jaar: 46 procent
17 en 18 jaar: 60 procent
19 en 20 jaar: 72 procent
21 tot en met 24 jaar: 84 procent

Van de 17- en 18-jarigen had dus 40 procent nog nooit getongzoend. Wie nog niet heeft gezoend, is zeker niet de enige. Het is geen wedstrijd.

Toestemming: wat jongeren zelf zeggen

Een kus is alleen fijn als jullie het allebei willen. Voor een onderzoek uit 2025 interviewde Rutgers 33 jongeren over toestemming, ook wel ‘consent’ genoemd. Uit hun verhalen blijkt dat consent meer is dan een korte check vooraf. Het gaat om steeds op elkaar afstemmen, met woorden of zonder woorden.

Signalen zonder woorden

Tijdens het uitgaan gebruiken jongeren volgens het onderzoek vooral lichaamstaal, flirten en oogcontact om te peilen of de interesse wederzijds is. Een van de deelnemers beschreef haar ideale situatie zo: ‘In mijn ideale wereld ga je, voor je gaat zoenen, een blik geven waarmee je zegt dit is leuk, dit gaan we doen.’ In haar ideaal wordt bij elke aanraking eerst gekeken hoe de ander reageert.

Signalen kunnen ook verkeerd worden gelezen. Volgens het onderzoek ontstaan daar soms misverstanden en grensoverschrijdend gedrag. Sommige jongens vonden het lastig om lichamelijke signalen goed te lezen. Meiden vonden het vaak lastig om hun grenzen met woorden aan te geven. Over signalen van interesse gaat signalen dat iemand je leuk vindt.

Het vragen

Sommige mensen vragen het met woorden, bijvoorbeeld met ‘Mag ik je zoenen?’. In het onderzoek vonden de meeste jongeren dat je allebei verantwoordelijk bent om aan te voelen wat de ander wil. Maar wie het initiatief neemt, bijvoorbeeld door een zoen te beginnen, moet volgens hen extra goed checken. Rutgers vat het zo samen: ‘Consent is het gesprek, niet één check.’

Sense.info, een site voor jongeren over seks en relaties, gebruikt drie vragen voor flirten, zoenen, aanraken of seks: ‘Heb je zin?’, ‘Is het lekker?’ en ‘Vond je het fijn?’. Volgens Sense.info maken die vragen het praten over wensen en grenzen makkelijker, voor, tijdens en na een intiem moment. Meer over toestemming staat in wederzijdse instemming.

Wanneer jongeren extra letten op toestemming

De jongeren in het onderzoek van Rutgers noemden situaties waarin ze het extra belangrijk vonden om te checken. Dat was zo als de ander kwetsbaar is, bijvoorbeeld omdat iemand erg jong is of veel heeft gedronken. Ook als je de ander nog niet goed kent, als je voor het eerst een stap verder gaat met iemand, of als je iets nieuws wilt doen. Bij een eerste kus gaan twee mensen per definitie voor het eerst een stap verder met elkaar.

Rutgers noemt in het rapport ook eerder onderzoek naar alcohol. Daarin wordt alcohol vaak gezien als risicofactor voor grensoverschrijdend gedrag. Grensoverschrijdend gedrag komt onder jongeren veel voor. Rutgers schrijft in het rapport, op basis van Seks onder je 25e, dat twee op de drie meiden en drie op de tien jongens ermee te maken hebben gehad. Dat gaat van vervelende seksuele opmerkingen en ongewenste aanrakingen tot seks tegen de wil.

Waarom een eerste kus zoveel betekent

Een eerste kus voelt vaak als een test. Daar zit iets in. Oxford-onderzoekers Rafael Wlodarski en Robin Dunbar ondervroegen ruim 900 volwassenen. Vrouwen vonden zoenen belangrijker dan mannen. Ze zeiden ook vaker dat een eerste kus invloed had op hoe aantrekkelijk ze iemand vonden. Bij stellen die al langer samen waren, hing vaker zoenen samen met een tevredener relatie.

In een ander onderzoek wordt een peiling aangehaald waarin mensen werd gevraagd of ze ooit iemand leuk vonden, maar na de eerste kus hun interesse verloren. Van de 58 mannen zei 59 procent ja. Van de 122 vrouwen was dat 66 procent. Een tegenvallende kus kan dus iets veranderen. Soms klikt het gewoon niet, en dat is niemands schuld.

Zoenen is trouwens niet overal vanzelfsprekend. Antropologen keken naar 168 culturen. Ze rekenden contact van lippen op lippen als romantisch zoenen. Dat kwam maar in 46 procent van die culturen voor. Hoe complexer een samenleving was, hoe vaker romantisch zoenen er voorkwam.

Als een eerste kus tegenvalt

Tanden die tegen elkaar stoten, een kus die te nat of te kort is: bij een eerste kus gebeurt dat vaak. Uit de peiling hierboven blijkt dat een tegenvallende kus soms de interesse verandert, maar lang niet altijd.

Wilde de ander toch niet zoenen, dan doet dat pijn. Volgens de jongeren in het Rutgers-onderzoek hoort het accepteren van grenzen bij toestemming. Over hoe een afwijzing voelt en wat onderzoek daarover zegt, gaat afgewezen worden.

Zoenen en je gezondheid

Zoenen is meestal gewoon gezond en fijn. Toch kan er soms iets worden overgedragen:

Koortslip. Een koortslip komt door het herpesvirus en is besmettelijk, vooral als de blaasjes komen en opengaan. Zijn ze opgedroogd met een korstje, dan is iemand veel minder besmettelijk. Thuisarts.nl raadt aan om met een koortslip niet te zoenen en te knuffelen.
Ziekte van Pfeiffer. Het virus zit in speeksel. Volgens Thuisarts.nl kun je het misschien krijgen door zoenen. Maar bijna iedereen krijgt het virus een keer, en de meeste mensen worden er niet ziek van. Thuisarts.nl schrijft daarom dat iemand met Pfeiffer ook mag zoenen.

Over verliefd zijn als tiener gaat je eerste verliefdheid. Alle artikelen staan in het overzicht verliefd.

Bronnen

De Graaf, H., Oldenhof, A., Kraan, Y., Beek, T., Kuipers, L. & Vermey, K. (red.) (2024). Seks onder je 25e: Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2023. Rutgers en Soa Aids Nederland. rutgers.nl (pdf)
Cense, M., Miagostovich, A., Kartopawiro, C. & Koole, J. (2025). “Vind je dit oké?” Opvattingen en praktijken rond seksueel consent onder heteroseksuele en queer jongeren. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
Sense.info. Zin? Lekker? Fijn? sense.info/nl/toolkit/zinlekkerfijn
Wlodarski, R. & Dunbar, R.I.M. (2013). Examining the possible functions of kissing in romantic relationships. Archives of Sexual Behavior, 42(8), 1415–1423. ora.ox.ac.uk
Hughes, S.M., Harrison, M.A. & Gallup, G.G. (2007). Sex differences in romantic kissing among college students: An evolutionary perspective. Evolutionary Psychology, 5(3), 612–631. pdf
Jankowiak, W.R., Volsche, S.L. & Garcia, J.R. (2015). Is the romantic-sexual kiss a near human universal? American Anthropologist, 117(3), 535–539. doi.org/10.1111/aman.12286
Thuisarts.nl. Ik heb een koortslip. thuisarts.nl/koortslip/ik-heb-koortslip
Thuisarts.nl. Ik heb de ziekte van Pfeiffer. thuisarts.nl/ziekte-van-pfeiffer/ik-heb-ziekte-van-pfeiffer

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.