Een date afzeggen
Een date afzeggen komt veel voor, en er is weinig onderzoek dat specifiek over dates gaat. Wel is er onderzoek naar het afzeggen van afspraken in het algemeen. Een recent onderzoek, dat nog niet door andere wetenschappers is beoordeeld, vond dat mensen die afzeggen, onderschatten hoe acceptabel de ander dat vindt. Meestal laat iemand die afzegt dat weten met een bericht of telefoontje. Wie niet komt en daarna ook niets meer laat horen, ghost de ander.
Wat onderzoek zegt over afzeggen
Onderzoekers Rajarshi Majumder, Esra Aslan en Jareef Martuza deden tien onderzoeken met in totaal 6.824 Amerikaanse en Franse deelnemers. Ze keken naar mensen die een afspraak afzegden en naar mensen bij wie werd afgezegd. Wie afzei, dacht dat de ander het minder acceptabel zou vinden dan de ander het in werkelijkheid vond. Afzeggers dachten ook dat de ander minder vergevingsgezind was en meer last had van de afzegging dan zo was.
Dat effect zagen de onderzoekers bij verschillende soorten afspraken. Het maakte niet uit of de ander andere plannen kon maken, hoeveel moeite die in de afspraak had gestoken of dat de afzegger een begrijpelijke reden gaf. Afzeggers schatten ook te hoog in hoeveel geld of tijd ze moesten besteden om het goed te maken.
Twee kanttekeningen. Het onderzoek is in 2026 als preprint verschenen. Dat betekent dat het nog niet door andere wetenschappers is gecontroleerd voor publicatie in een tijdschrift. En uit de samenvatting blijkt niet dat het specifiek over dates ging. Of de uitkomst ook geldt voor een date met iemand die nog een onbekende is, is dus niet duidelijk.
Waarom mensen afspraken maken die ze later afzeggen
Een afspraak voor volgende week voelt vaak makkelijker dan een afspraak voor vanavond. Psychologen Gal Zauberman en John Lynch onderzochten dat. Mensen verwachten in het algemeen dat ze later meer tijd over hebben dan nu. Bij tijd was dat effect sterker dan bij geld. Volgens de onderzoekers verklaart die verwachting waarom mensen investeringen van tijd eerder naar later schuiven dan investeringen van geld. Hun onderzoek ging over tijd en geld in het algemeen, niet over dates.
Daten kost ook energie. Over het gevoel van uitputting dat daten soms geeft, gaat datingmoeheid.
Afzeggen, uitstellen of niets laten horen
Mensen zeggen een date op verschillende manieren af. Sommigen geven een reden en doen meteen een nieuw voorstel. Anderen zeggen af zonder nieuwe datum. Voor de ontvanger is dat laatste soms onduidelijk: is het uitstel of afstel? En sommigen laten niets meer van zich horen.
Psychologen Gili Freedman, Kipling Williams en Jennifer Beer beschrijven drie manieren waarop mensen een ander afwijzen: duidelijk ‘nee’ zeggen, een dubbelzinnige boodschap geven, of de ander negeren zonder uitleg. Volgens hun theorie beschermt een duidelijke boodschap beide kanten het best. Een dubbelzinnige afwijzing kan volgens hen voelen als bedrog, als de ander later doorheeft dat het al die tijd een nee was. Dit is een theorie en geen afgerond onderzoek.
Niet komen zonder iets te zeggen, valt onder ghosting. Blijft iemand steeds afzeggen maar ook contact houden, dan heet dat soms benching: iemand ‘op de reservebank’ houden. Over manieren waarop mensen aangeven dat ze niet verder willen, gaat iemand afwijzen.
Wanneer vaak afzeggen een signaal kan zijn
Iemand die steeds afzegt, kan het druk hebben, twijfelen of minder interesse hebben. Bij online daten noemt de Fraudehelpdesk het ook als signaal van datingfraude als een date niet kan afspreken, bijvoorbeeld omdat hij of zij in het buitenland zou zitten. Andere signalen die de Fraudehelpdesk noemt, zijn een date die niet kan (video)bellen, vanaf het begin overloopt van complimenten, en om geld vraagt. Meer daarover staat in datingfraude.
Afzeggen als het niet goed voelt
Soms zegt iemand een date af omdat er iets niet goed voelt in het contact. Sense.info, de Nederlandse informatiesite over seks en relaties voor jongeren, schrijft dat niemand verplicht is om verder te gaan dan hij of zij wil. Wie onder druk wordt gezet of bedreigd, kan volgens Sense.info het contact stoppen, de ander blokkeren en erover praten met iemand die hij of zij vertrouwt.
Reageert de ander na een afzegging boos, dreigend of blijft die berichten sturen, dan is er hulp. De hulplijn van Offlimits helpt bij online lastigvallen en stalking, gratis op 0800-0033 of via de chat. De politie is bereikbaar op 0900-8844, en bij direct gevaar op 112. Gaat het om een (ex-)partner, dan is Veilig Thuis gratis, anoniem en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000.
Alle artikelen over daten staan in het overzicht daten.
Bronnen
- Majumder, R., Aslan, E. & Martuza, J. (2026). People underestimate the acceptability of canceling plans with others. PsyArXiv (preprint, niet peer-reviewed). doi.org/10.31234/osf.io/st6a5_v2
- Zauberman, G. & Lynch, J.G. (2005). Resource slack and propensity to discount delayed investments of time versus money. Journal of Experimental Psychology: General, 134(1), 23–37. doi.org/10.1037/0096-3445.134.1.23
- Freedman, G., Williams, K.D. & Beer, J.S. (2016). Softening the blow of social exclusion: The responsive theory of social exclusion. Frontiers in Psychology, 7, 1570. doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01570
- Fraudehelpdesk. Check je date. fraudehelpdesk.nl
- Sense.info. Online daten. sense.info
- Offlimits. Contact en openingstijden. hulplijn.offlimits.nl
- Politie. Contact. politie.nl
- Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.