Alleen zijn leren

Na een relatie is alleen zijn voor veel mensen wennen, maar het is geen uitzondering. Volgens het CBS had in 2025 30 procent van de Nederlandse volwassenen geen vaste partner. Onderzoek laat zien dat een breuk eerst samengaat met meer psychische klachten en minder tevredenheid met het leven. Hoe iemand het single zijn daarna beleeft, verschilt sterk. Het hangt onder meer samen met vriendschappen, met de druk die iemand van anderen voelt en met hoe bang iemand is om alleen te blijven. Alleen zijn is ook niet hetzelfde als eenzaam zijn.

Wat er verandert als je weer alleen bent

Met een relatie verdwijnt vaak meer dan alleen de ander. Er is niemand meer om na het werk mee te praten, het weekend mee te plannen of beslissingen mee te delen. Voor sommige mensen voelt dat leeg. Anderen ervaren vooral rust, of merken dat ze weer meer zelf kunnen bepalen.

Een breuk raakt ook het beeld dat iemand van zichzelf heeft. Onderzoekers Erica Slotter, Wendi Gardner en Eli Finkel lieten in 2010 zien dat dat zelfbeeld na een breuk minder duidelijk wordt, en dat een minder duidelijk zelfbeeld samenging met meer verdriet. Hoe mensen hun leven en hun zelfbeeld daarna opnieuw inrichten, staat in opnieuw beginnen.

Hoeveel mensen zijn single?

Single zijn komt in Nederland veel voor, en het wordt iets vaker. Het CBS meldde in 2026 deze cijfers over volwassenen van 18 jaar en ouder:

De meeste singles zijn jonger dan 25 of ouder dan 75. Van de 75-plussers woont ongeveer 42 procent alleen zonder vaste partner, volgens het CBS vooral doordat de partner is overleden. Ook rouw na het overlijden van een partner komt aan bod in het overzicht liefdesverdriet.

Het CBS vroeg ook naar geluk. In 2024 en 2025 zei 76 procent van de single mannen en 82 procent van de single vrouwen gelukkig te zijn. Bij mensen met een latrelatie was dat 87 procent, bij samenwoners 92 procent. Zulke cijfers laten een verschil tussen groepen zien, geen oorzaak. Ze zeggen bijvoorbeeld niet of single zijn mensen minder gelukkig maakt, of dat gelukkigere mensen vaker een relatie hebben.

Hoe een breuk doorwerkt in welzijn

Galena Rhoades en collega's volgden 1.295 ongetrouwde Amerikanen van 18 tot 35 jaar. In een periode van twintig maanden had 36,5 procent van hen een of meer breuken. Na een breuk namen psychische klachten toe en daalde de tevredenheid met het leven.

Die daling was niet bij iedereen even groot. Wie had samengewoond of trouwplannen had gehad, ging er meer op achteruit. Wie al met iemand nieuw was gaan daten, minder. Opvallend was dat mensen die hun vorige relatie als beter beoordeelden, juist minder achteruitgingen in levenstevredenheid. Voor de toename in klachten vonden de onderzoekers zulke verschillen niet.

Ander onderzoek laat zien dat de deuk in het zelfvertrouwen na een breuk bij veel mensen na verloop van tijd weer verdwijnt, ook als ze single blijven. Dat staat in je zelfvertrouwen terugvinden.

Wat samenhangt met welzijn als single

De psychologen Yuthika Girme, Yoobin Park en Geoff MacDonald zetten in 2023 het onderzoek naar het welzijn van singles op een rij. Hun uitgangspunt: singles verschillen onderling sterk, en het is zinvoller om te kijken wanneer en voor wie single zijn goed gaat dan om singles alleen met stellen te vergelijken. Factoren die zij beschrijven zijn onder meer de kwaliteit van vriendschappen, druk van familie om een relatie te krijgen, hoe sterk iemand naar een partner verlangt en leeftijd. Die bevindingen staan uitgebreider in Valentijnsdag als single.

Bang om single te zijn

Na een breuk kan de angst opkomen om alleen te blijven. Stephanie Spielmann en collega's ontwikkelden een vragenlijst om die ‘angst om single te zijn’ te meten, en deden er een reeks onderzoeken mee. Mensen met meer van die angst bleven vaker in een relatie waarin ze weinig tevreden waren, en maakten zo'n relatie minder vaak zelf uit. Ze waren ook vaker geïnteresseerd in mogelijke partners die weinig op hen ingingen. Bij een speeddate-avond waren ze minder kieskeurig in wie ze leuk vonden. Hun eisen aan een partner waren op papier niet lager.

De onderzoekers noemen dat ‘genoegen nemen met minder’. Het gaat om gemiddelden in groepen. Het zegt niets over een individuele relatie.

Alleen zijn is niet hetzelfde als eenzaam zijn

Alleen zijn beschrijft een situatie: geen partner, of tijd zonder anderen. Eenzaamheid is een gevoel: het gemis van contact of van verbondenheid. Iemand kan alleen zijn zonder zich eenzaam te voelen, en zich eenzaam voelen met een partner naast zich. Wat eenzaamheid is en hoe het ontstaat, staat in eenzaamheid.

Onderzoek naar tijd alleen laat zien dat die tijd een eigen effect heeft. Thuy-vy Nguyen, Richard Ryan en Edward Deci deden in 2018 vier experimenten. Tijd alleen dempte zowel heftige positieve als heftige negatieve gevoelens: mensen werden rustiger. Dat gebeurde niet als iemand bij een ander was. In hun laatste onderzoek leidde alleen zijn tot ontspanning en minder stress, als mensen er zelf voor hadden gekozen.

Daten of nog niet

Wanneer iemand na een breuk weer wil daten, verschilt sterk. Sommige mensen beginnen snel aan iets nieuws, anderen blijven bewust een tijd alleen, of willen geen nieuwe relatie meer. Wat er bekend is over dat moment, staat in wanneer weer daten?

Als alleen zijn zwaar valt

Na een breuk zijn verdriet en een leeg gevoel gewoon. Thuisarts.nl noemt een afspraak met de huisarts als iemand hulp wil om met verdriet en somberheid om te gaan, of als iemand zich steeds somber voelt en er klachten bij komen, zoals slecht slapen of het gevoel niks waard te zijn. Wie wil praten, kan anoniem terecht bij De Luisterlijn, dag en nacht bereikbaar op 088 0767 000. Bij gedachten aan zelfmoord kun je gratis bellen met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113, of chatten via 113.nl.

Bronnen

1. CBS (18 augustus 2026). Steeds meer mensen zijn single of hebben een latrelatie. cbs.nl
2. Slotter, E.B., Gardner, W.L. & Finkel, E.J. (2010). Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(2), 147–160. doi.org/10.1177/0146167209352250
3. Rhoades, G.K., Kamp Dush, C.M., Atkins, D.C., Stanley, S.M. & Markman, H.J. (2011). Breaking up is hard to do: The impact of unmarried relationship dissolution on mental health and life satisfaction. Journal of Family Psychology, 25(3), 366–374. doi.org/10.1037/a0023627
4. Girme, Y.U., Park, Y. & MacDonald, G. (2023). Coping or thriving? Reviewing intrapersonal, interpersonal, and societal factors associated with well-being in singlehood from a within-group perspective. Perspectives on Psychological Science, 18(5), 1097–1120. doi.org/10.1177/17456916221136119
5. Spielmann, S.S., MacDonald, G., Maxwell, J.A., Joel, S., Peragine, D., Muise, A. & Impett, E.A. (2013). Settling for less out of fear of being single. Journal of Personality and Social Psychology, 105(6), 1049–1073. doi.org/10.1037/a0034628
6. Nguyen, T.T., Ryan, R.M. & Deci, E.L. (2018). Solitude as an approach to affective self-regulation. Personality and Social Psychology Bulletin, 44(1), 92–106. doi.org/10.1177/0146167217733073
7. Thuisarts.nl (2026). Ik voel me somber. thuisarts.nl/somberheid/ik-voel-me-somber
8. De Luisterlijn. deluisterlijn.nl
9. 113 Zelfmoordpreventie. Telefonische hulplijn. 113.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.