Bindingsangst

Bindingsangst is de angst om je echt te binden aan een ander. Vaak gaat het goed zolang het luchtig blijft, maar trek je je terug zodra het serieus wordt. Het is geen officiële diagnose, maar een woord uit het dagelijks leven. In onderzoek hangt het vooral samen met wat psychologen vermijdende hechting noemen. Vermijdende hechting ligt niet voor altijd vast: onderzoek laat zien dat die met de jaren kan afnemen. Bij veel last kun je terecht bij de huisarts of een psycholoog.

Hoe ziet bindingsangst eruit?

Iedereen beleeft het anders. Mensen die zeggen dat ze bindingsangst hebben, beschrijven vaak een vergelijkbaar patroon. In het begin van een relatie of verliefdheid is alles leuk en spannend. Maar als de ander dichterbij komt, of als het gesprek over de toekomst gaat, voelt het benauwend. Je wilt ruimte, je gaat twijfelen, je ziet ineens vooral de minpunten van de ander, of je maakt het uit.

Het kan ook stiller zijn. Je blijft in een relatie, maar houdt een deel van jezelf achter. Je praat liever niet over gevoelens, of je stelt grote stappen steeds uit, zoals samenwonen of elkaars vrienden leren kennen. Soms zie je het pas als je terugkijkt: relaties lopen steeds stuk op hetzelfde moment.

Belangrijk: niet elke twijfel is bindingsangst. Het kan ook zijn dat je de ander gewoon niet genoeg leuk vindt, dat je nog niet klaar bent na een vorige relatie, of dat de relatie niet goed voor je is. Bindingsangst gaat over een patroon dat bij verschillende mensen terugkomt, ook als je de ander eigenlijk heel graag mag.

Geen diagnose

Bindingsangst is geen ziekte en geen stoornis. Je vindt het bijvoorbeeld niet in het rijtje angststoornissen op Thuisarts.nl, de site van de huisartsen. Daar staan onder meer de gegeneraliseerde angststoornis, de sociale angststoornis, de paniekstoornis en fobieën. Dat betekent niet dat je gevoel niet echt is. Het betekent wel dat het om een manier van reageren gaat, niet om een ziekte.

Het verband met vermijdende hechting

Psychologen beschrijven hechting bij volwassenen met twee schalen: hechtingsangst en hechtingsvermijding. Vermijding gaat volgens de onderzoekers Mario Mikulincer en Phillip Shaver over hoeveel je de goede bedoelingen van een partner wantrouwt. Wie hoog scoort, zoekt minder snel nabijheid op, drukt de eigen behoefte aan steun weg en gaat afhankelijkheid uit de weg. Dat lijkt sterk op wat mensen bindingsangst noemen. Meer uitleg vind je in vermijdende hechting en in het overzicht hechtingsstijlen.

Een Canadees onderzoek laat zien hoe dat kan uitpakken. Studenten moesten met kaartjes uitleggen hoe een nieuwe relatie volgens hen zou verlopen. Wie hoog scoorde op vermijding, verwachtte vaker dat de relatie zou mislukken. Ze legden minder kaartjes met stappen die de band sterker maken, en meer kaartjes met dingen die de band ondermijnen. De onderzoekers spreken van een ‘script’ waarmee mensen al met afstand aan een relatie beginnen.

Bij sommige mensen speelt ook hechtingsangst mee. Ze verlangen naar nabijheid en vinden het tegelijk eng. In onderzoek heet dat de angstig-vermijdende stijl. Over de tegenovergestelde angst, de angst om verlaten te worden, lees je meer in verlatingsangst. Hoe iemand op beide schalen scoort, geeft de hechtingsstijl-test globaal weer.

Kan het veranderen?

Ja. In een onderzoek dat mensen volgde van hun tienerjaren tot hun zeventigste, nam hechtingsvermijding gemiddeld geleidelijk af met de leeftijd. Mensen met een relatie scoorden lager dan mensen zonder relatie. Onderzoekers rond Ximena Arriaga beschrijven daarnaast dat vermijding vooral kan afnemen in situaties waarin je merkt dat het fijn en veilig is om op iemand te leunen.

Wat Thuisarts.nl adviseert bij angst

Voor bindingsangst zelf bestaat geen aparte richtlijn. Thuisarts.nl geeft wel algemene informatie over angst. Volgens die site houdt vermijden angst in stand. Thuisarts.nl adviseert om dingen die angst geven niet uit de weg te gaan, maar ze stap voor stap wel te doen, en meldt dat de angst in het begin tijdelijk groter kan worden. Andere adviezen op de site zijn: angstige gedachten toetsen, zorgen opschrijven en praten met iemand die je vertrouwt.

In een relatie kunnen zulke stappen heel verschillend zijn, van een weekend samen weg tot samenwonen. Hoe het gesprek over de status van een relatie meestal verloopt, staat in exclusief worden.

De rol van de partner

In een onderzoek bij 180 stellen bespraken partners iets wat ze graag anders zagen bij de ander. Mensen die hoog scoorden op vermijding, werden in zo'n gesprek bozer en trokken zich meer terug. Maar dat werd minder op de momenten dat hun partner liet merken de ander te waarderen en rekening hield met diens behoefte aan zelfstandigheid. Die gesprekken liepen ook beter af. Het onderzoek laat dus zien dat niet alleen het verzoek zelf, maar ook de manier waarop het gebracht wordt, verschil maakt.

De partner heeft daarnaast eigen wensen, bijvoorbeeld over samenwonen of kinderen. Botsen die wensen met de behoefte aan afstand, dan kiezen sommige stellen voor relatietherapie. Andere stellen gaan uit elkaar. Welke keuze past, verschilt per relatie.

Hulp bij bindingsangst

Wie veel last heeft van bindingsangst, bijvoorbeeld omdat relaties steeds op dezelfde manier eindigen, kan terecht bij de huisarts. Volgens Thuisarts.nl is een afspraak zinvol als angst erger wordt, als je steeds meer dingen uit de weg gaat, of als je hulp wilt van een praktijkondersteuner of psycholoog. De huisarts kan zo nodig doorverwijzen. Meer over hoe hechting en liefde werken, staat in het overzicht psychologie.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl. Angst. thuisarts.nl/angst
  2. Thuisarts.nl. Ik heb vaak last van angst. thuisarts.nl/angst/ik-heb-vaak-last-van-angst
  3. Mikulincer, M. & Shaver, P.R. (2012). An attachment perspective on psychopathology. World Psychiatry, 11(1), 11–15. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Birnie, C., McClure, M.J., Lydon, J.E. & Holmberg, D. (2009). Attachment avoidance and commitment aversion: A script for relationship failure. Personal Relationships, 16(1), 79–97. doi.org/10.1111/j.1475-6811.2009.01211.x
  5. Chopik, W.J., Edelstein, R.S. & Grimm, K.J. (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 116(4), 598–611. doi.org/10.1037/pspp0000167
  6. Arriaga, X.B., Kumashiro, M., Simpson, J.A. & Overall, N.C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71–96. doi.org/10.1177/1088868317705257
  7. Shevlin, M., Boyda, D., Elklit, A. & Murphy, S. (2014). Adult attachment styles and the psychological response to infant bereavement. European Journal of Psychotraumatology, 5, 23295. doi.org/10.3402/ejpt.v5.23295
  8. Overall, N.C., Simpson, J.A. & Struthers, H. (2013). Buffering attachment-related avoidance: Softening emotional and behavioral defenses during conflict discussions. Journal of Personality and Social Psychology, 104(5), 854–871. doi.org/10.1037/a0031798

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen