Vermijdende hechting

Vermijdende hechting betekent dat je nabijheid en afhankelijkheid liever uit de weg gaat. Je vertrouwt er weinig op dat een ander er voor je is, en je houdt daarom liever afstand en regelt dingen zelf. Psychologen noemen dat een hoge score op hechtingsvermijding. Onderzoek laat zien dat dit niet hetzelfde is als geen gevoelens hebben: het gaat eerder om een manier om met die gevoelens om te gaan. Het is geen diagnose, en vermijding neemt gemiddeld af in de loop van het leven.

Vermijdende hechting bij kinderen

Het begrip komt uit de Vreemdesituatietest van Mary Ainsworth, waarin een kind van 12 tot 20 maanden kort van de ouder wordt gescheiden. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut zoeken kinderen met een onveilig-vermijdende gehechtheid weinig nabijheid en contact, en richten ze hun aandacht van de ouder af. Ze laten zo min mogelijk zien dat ze de ouder nodig hebben. Het NJi verbindt dat met een ouder die niet met warmte reageert als het kind troost of hulp zoekt.

Hechtingsonderzoekers rond Pehr Granqvist beschrijven het als een georganiseerde strategie. Een kind dat steeds wordt afgewezen als het troost zoekt, verplaatst zijn aandacht naar spelen en ontdekken, en uit zijn gevoelens minder. Zo blijft de ouder toch beschikbaar, op wat meer emotionele afstand. Zolang de ouder het kind voldoende beschermt, is dat volgens de onderzoekers een werkbare aanpassing.

Vermijdende hechting bij volwassenen

In het hechtingsinterview (Adult Attachment Interview) heet de vergelijkbare categorie ‘afwijzend’. Mensen in deze groep beschrijven hun jeugd vaak heel positief, herinneren zich weinig concrete voorvallen en vinden vroege ervaringen niet zo belangrijk. In een analyse van ruim 10.000 interviews kreeg 23 procent van de Noord-Amerikaanse moeders zonder psychische klachten deze indeling.

In vragenlijsten over relaties gaat het om de schaal hechtingsvermijding. Wie hoog scoort, voelt zich ongemakkelijk bij nabijheid en wil liever niet afhankelijk zijn. Kim Bartholomew maakte nog een onderscheid tussen afwijzend-vermijdend (weinig angst) en angstig-vermijdend (veel angst). Dat staat uitgelegd bij hechtingsstijlen.

Niets voelen, of gevoelens wegdrukken?

Een veelgehoord beeld is dat vermijdend gehechte mensen nergens last van hebben. Onderzoek nuanceert dat. Mary Dozier en Roger Kobak maten de huidgeleiding van 50 studenten tijdens het hechtingsinterview, als lichamelijke maat voor wat er tijdens het gesprek gebeurde. Studenten met een vermijdende, ‘deactiverende’ strategie lieten een duidelijke stijging van de huidgeleiding zien bij vragen over scheiding, afwijzing en dreiging door hun ouders. Volgens de onderzoekers wijst dat op innerlijk conflict of onderdrukking, niet op onverschilligheid.

Ander onderzoek keek naar geheugen. Deelnemers luisterden naar een interview over hechting en moesten later details herinneren. Vermijdende volwassenen namen vanaf het begin minder informatie op. Wat ze wel hadden opgeslagen, vergaten ze even snel als anderen. Het lijkt er dus op dat de aandacht voor dit soort informatie al aan de voorkant wordt beperkt.

Wat onderzoek ziet in relaties

Steun zoeken en geven

In een studie met 83 stellen wachtte de vrouw op een activiteit die bij de meeste mensen spanning oproept. Onderzoekers filmden het stel in de wachtkamer. Mensen met een meer vermijdende stijl verschilden van mensen met een veiligere stijl in lichamelijk contact, steunende opmerkingen en het zoeken en geven van emotionele steun. In een andere studie met 93 stellen hing vermijdende hechting samen met minder effectief om steun vragen bij een persoonlijk probleem.

Afscheid nemen

Op een vliegveld observeerden Chris Fraley en Phillip Shaver stellen die afscheid namen. Bij vrouwen hing het gedrag tijdens het afscheid samen met vermijding, niet met angst. Voor mannen waren de resultaten minder duidelijk.

Tevredenheid en verbondenheid

Een meta-analyse van 73 studies met ruim 21.000 deelnemers vond dat vermijding sterker dan angst samenhing met minder tevredenheid, minder verbondenheid en minder steun in de relatie. Een oudere studie met 144 stellen vond dat vermijdende mannen na een breuk minder emotionele pijn meldden dan anderen.

Ook hier gaat het om gemiddelden en verbanden. Het onderzoek laat niet zien dat vermijding een relatie ‘kapotmaakt’, en ook niet wat oorzaak en gevolg is.

Vermijding en bindingsangst

In het dagelijks leven heet dit soort afstand houden vaak bindingsangst. Dat is geen term uit het onderzoek, maar het overlapt wel met hechtingsvermijding. Meer daarover lees je bij bindingsangst. Behoefte aan tijd voor jezelf is overigens iets anders en komt in veel relaties voor. Dat onderwerp staat bij eigen ruimte in een relatie.

Verandert vermijdende hechting?

Gemiddeld wel, al gaat het langzaam. Een studie die mensen volgde van 13 tot 72 jaar vond dat hechtingsvermijding over de hele levensloop geleidelijk afnam. Mannen scoorden op elke leeftijd hoger op vermijding dan vrouwen. Mensen met een relatie scoorden lager.

Onderzoekers rond Ximena Arriaga stellen in een theoretisch model dat vermijding vooral afneemt in situaties waarin het fijn en veilig blijkt om op een ander te leunen. Bij therapie is het beeld minder duidelijk. Een systematisch overzicht vond dat hechtingsangst na behandeling vaak afnam, maar voor vermijding waren de resultaten onduidelijk.

Kanttekeningen

Vermijdend is geen type waar je wel of niet bij hoort. Onderzoek laat zien dat verschillen tussen mensen beter passen bij een glijdende schaal. Je score kan per relatie anders zijn: iemand kan bij de ene partner meer afstand houden dan bij de andere. Een score is ook geen maat voor hoeveel iemand van de ander houdt.

De hechtingsstijl-test op deze site geeft een globale indicatie van je scores, geen diagnose. Over de andere kant van de schaal lees je bij angstige hechting. Alle artikelen over de wetenschap achter liefde staan bij psychologie.

Bij psychische klachten, bijvoorbeeld als je je erg eenzaam voelt of als problemen met nabijheid je dagelijks leven flink beperken, kun je terecht bij je huisarts.

Bronnen

  1. Nederlands Jeugdinstituut. Soorten gehechtheidsrelaties. nji.nl
  2. Granqvist, P., Sroufe, L.A., Dozier, M. e.a. (2017). Disorganized attachment in infancy: A review of the phenomenon and its implications for clinicians and policy-makers. Attachment & Human Development, 19(6), 534–558. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Bakermans-Kranenburg, M.J. & van IJzendoorn, M.H. (2009). The first 10,000 Adult Attachment Interviews: Distributions of adult attachment representations in clinical and non-clinical groups. Attachment & Human Development, 11(3), 223–263. doi.org/10.1080/14616730902814762
  4. Dozier, M. & Kobak, R.R. (1992). Psychophysiology in attachment interviews: Converging evidence for deactivating strategies. Child Development, 63(6), 1473–1480. doi.org/10.1111/j.1467-8624.1992.tb01708.x
  5. Fraley, R.C., Garner, J.P. & Shaver, P.R. (2000). Adult attachment and the defensive regulation of attention and memory: Examining the role of preemptive and postemptive defensive processes. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 816–826. doi.org/10.1037/0022-3514.79.5.816
  6. Simpson, J.A., Rholes, W.S. & Nelligan, J.S. (1992). Support seeking and support giving within couples in an anxiety-provoking situation: The role of attachment styles. Journal of Personality and Social Psychology, 62(3), 434–446. doi.org/10.1037/0022-3514.62.3.434
  7. Collins, N.L. & Feeney, B.C. (2000). A safe haven: An attachment theory perspective on support seeking and caregiving in intimate relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 78(6), 1053–1073. doi.org/10.1037/0022-3514.78.6.1053
  8. Fraley, R.C. & Shaver, P.R. (1998). Airport separations: A naturalistic study of adult attachment dynamics in separating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 75(5), 1198–1212. doi.org/10.1037/0022-3514.75.5.1198
  9. Li, T. & Chan, D.K.-S. (2012). How anxious and avoidant attachment affect romantic relationship quality differently: A meta-analytic review. European Journal of Social Psychology, 42(4), 406–419. doi.org/10.1002/ejsp.1842
  10. Simpson, J.A. (1990). Influence of attachment styles on romantic relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 59(5), 971–980. doi.org/10.1037/0022-3514.59.5.971
  11. Chopik, W.J., Edelstein, R.S. & Grimm, K.J. (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 116(4), 598–611. doi.org/10.1037/pspp0000167
  12. Arriaga, X.B., Kumashiro, M., Simpson, J.A. & Overall, N.C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71–96. doi.org/10.1177/1088868317705257
  13. Taylor, P., Rietzschel, J., Danquah, A. & Berry, K. (2015). Changes in attachment representations during psychological therapy. Psychotherapy Research, 25(2), 222–238. doi.org/10.1080/10503307.2014.886791
  14. Fraley, R.C., Hudson, N.W., Heffernan, M.E. & Segal, N. (2015). Are adult attachment styles categorical or dimensional? A taxometric analysis of general and relationship-specific attachment orientations. Journal of Personality and Social Psychology, 109(2), 354–368. doi.org/10.1037/pspp0000027

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen